Present Simple və Present Continuous
Adətən etdiyiniz şey ilə hazırda etməkdə olduğunuz şey arasındakı fərq — ingilis dilinin düzgün etməyinizi tələb etdiyi ilk zaman seçimi.
İngilis dilinin iki indiki zamanı var və onlar bir-birini əvəz etmir. Aralarında seçim zamanın növü ilə bağlıdır, nəzakət və ya rəsmiliklə yox.
Azərbaycan dilində isə hər ikisi çox vaxt tək formada verilir: Mən xəstəxanada işləyirəm həm «I work in a hospital», həm «I am working in a hospital» deməkdir. -ır/-ir şəkilçisi iki mənanı da əhatə edir, ona görə seçimi ingilis dilində özünüz etməlisiniz.
Present simple: ümumilikdə doğru
Vərdişlər, rutinlər, faktlar və daimi vəziyyətlər.
- I work in a hospital. (işim, hər həftə)
- Water boils at 100°C. (həmişə doğru)
- She doesn't eat meat. (daimi seçim)
Tipik zaman sözləri: always, usually, often, sometimes, never, every day, on Mondays.
Present continuous: bu günlərdə baş verən
Davam edən hərəkətlər və müvəqqəti vəziyyətlər.
- I am working from home this week. (müvəqqəti)
- Look — it is raining. (məhz indi)
- He is studying for an exam. (davam edir, bəlkə də elə bu saniyə yox)
Forma: am / is / are + fel**-ing**.
Tipik zaman sözləri: now, at the moment, today, this week, currently.
-ing formasını yazmaq
| Fel bununla bitir | Qayda | Nümunə |
|---|---|---|
| əksər hərflər | -ing əlavə edin | work → working |
| səssiz -e | e-ni atın | make → making, write → writing |
| bir sait + bir samit (vurğulu) | samiti ikiqat edin | run → running, sit → sitting |
| -ie | -y-yə çevirin | lie → lying |
Ziddiyyət
I live in Berlin. (daimi olaraq)
I am living in Berlin. (hələlik — bu dəyişəcək)
She teaches maths. (peşəsi)
She is teaching maths this term. (müvəqqəti tənzimləmə)
Continuous-un daha iki iş gördüyü yerlər
Dəyişən vəziyyətlər. Nəsə inkişaf edərkən continuous hərəkəti göstərir.
- The days are getting shorter.
- Prices are rising again.
Əsəbiləşdirən vərdişlər, always ilə. Present simple vərdişi neytral bildirir; continuous üstəgəl always şikayət əlavə edir.
- He always loses his keys. (onun haqqında fakt)
- He is always losing his keys! (və məni dəli edir)
Continuous-dan qaçan fellər
Bəzi fellər hərəkət əvəzinə vəziyyət təsvir edir və normalda simple qalır:
know, believe, understand, want, need, like, love, hate, prefer, belong, own, seem
Azərbaycan dilində bu fellər də -ır ilə işlənir (bilirəm, istəyirəm, sevirəm), buna görə I am knowing kimi səhvlər tez-tez görünür.
❌ I am knowing the answer. ✅ I know the answer.
❌ She is wanting a coffee. ✅ She wants a coffee.
Bir neçəsi isə əvəzində mənanı dəyişir
Bir ovuc fel bir mənada vəziyyət, başqa mənada hərəkətdir — və onda hər iki forma düzgündür, fərqli mənalarla.
| Simple (vəziyyət) | Continuous (hərəkət) |
|---|---|
| I have a car. (sahib olmaq) | I**'m having** lunch. (yemək yemək) |
| I think you're right. (fikir) | I**'m thinking** about it. (zehni proses) |
| It tastes salty. (keyfiyyət) | She**'s tasting** the soup. (şüurlu hərəkət) |
| I see what you mean. (anlamaq) | I**'m seeing** the doctor at four. (görüşmək) |
Ən geniş yayılmış səhv
Dilində tək indiki zamanı olan ingilis dili öyrənənlər hər şey üçün simple işlətməyə meyllidir:
❌ What do you do? — I read a book. (belə eşidilir: peşəniz nədir?) ✅ What are you doing? — I**'m reading** a book.
Bir sual bunu həll edir — bu ümumilikdə doğrudur, yoxsa bu günlərdə baş verir? Bu, demək olar ki, hər vəziyyəti həll edir.
Yan-yana iki sual
A: What do you do?
B: I'm a nurse. I work at the hospital on Queen Street.
A: And what are you doing at the moment? You look busy.
B: I'm covering nights this month, so I'm sleeping at strange times.
Work peşədir; covering və sleeping yalnız bu ay keçərlidir.
Özünüzü yoxlayın
Aşağıdakı test hər iki zamanı qarışdırır, vəziyyət fellərini də daxil edir.