Present Perfect Continuous: nə vaxtdır edirsiniz?
Have been üstəgəl -ing — nəyinsə nə vaxtdır davam etdiyi üçün işlədilən zaman və sadə present perfect-dən necə fərqləndiyi.
I have been waiting for an hour.
Nə I wait, nə I waited, nə də I have waited. Bu zaman tək bir iş görür: keçmişdə başlamış fəaliyyəti məhz indiyə bağlayır və vurğunu müddətə qoyur.
Azərbaycan dilində bu məna indiki zamanla verilir: Bir saatdır gözləyirəm, 2019-dan bəri burada yaşayıram. Buna görə ingilis dilində də indiki zaman işlətmək (I wait for an hour) istəyi yaranır.
Forma
have / has been + fel**-ing**
| Mübtəda | Forma |
|---|---|
| I, you, we, they | have been working |
| he, she, it | has been working |
İnkar: She hasn't been sleeping well. Sual: How long have you been learning English? Qısa formalar: I've been · he's been · they've been
For və since
Bu ikisi mənanın çoxunu daşıyır və onları qarışdırmaq klassik səhvdir.
- for + müddət: for an hour, for three years, for ages
- since + başlanğıc nöqtəsi: since Monday, since 2019, since I was ten
I've been living here for six years. · I've been living here since 2019.
İkisi də eyni altı ili təsvir edir. For aralığı ölçür; since harada başladığını adlandırır.
Sadə present perfect-ə qarşı
İkisi bir-birinə yaxındır və fərq diqqət fərqidir.
| Diqqət | |
|---|---|
| I have painted the kitchen. | nəticə — bitib, yeni rəng |
| I have been painting the kitchen. | fəaliyyət — boyaya bulaşmağımın səbəbi budur |
- She has written three emails. — üç tamamlanmış e-poçt var.
- She has been writing emails all morning. — səhərini belə keçirib.
Faydalı qayda: say bilirsinizsə, sadə present perfect adətən uyğun gəlir (I've read two books). Nəticələri saymaq əvəzinə vaxtı ölçürsünüzsə, continuous işlədin (I've been reading all day).
Fəaliyyət hələ də davam edə bilər və ya indicə dayanmış ola bilər — ikisi də normaldır. I've been running «və hələ də qaçıram» və ya «ona görə nəfəsim kəsilib» demək ola bilər.
Hazırkı vəziyyəti izah etmək
Zamanın real söhbətdə özünü doğrultduğu yer budur. Nəsə gözə görünən şəkildə indi doğrudur və continuous səbəbini izah edir.
- Your eyes are red. Have you been crying?
- The streets are wet. It has been raining.
- I'm exhausted — I**'ve been working** since six.
Vəziyyət felləri simple qalır
Başqa yerdə -ing-i rədd edən eyni fellər burada da rədd edir:
know, be, have (sahib olmaq), like, believe, belong
- ❌ I have been knowing her for years.
- ✅ I have known her for years.
Bu vacibdir, çünki "how long" sualları continuous-a güclü çəkir — know, be və have isə məhz insanların onlarla işlətmək istədiyi fellərdir.
- ✅ I**'ve been** here for an hour. ("I've been being here" yox)
- ✅ We**'ve had** this car since 2020.
Danışıqda
Köhnə dostla görüşmək
A: You look well. How long have you been living in Berlin?
B: Since March, so about six months. I've been learning German, but it's slow.
A: You've always been good at languages.
B: I've been saying that for years and nobody believes me.
Have been living, have been learning, have been saying hamısı indiyə çatan zaman aralığını ölçür. Have always been isə be vəziyyət olduğu üçün simple qalır.
Özünüz sınayın
Aşağıdakı test for/since-i, nəticə-fəaliyyət ziddiyyətini və heç vaxt -ing almayan vəziyyət fellərini işləyir.