Lòd mo yo an angle : poukisa li rijid konsa

Nan anpil lang, fonksyon yon mo make pa tèminezon ka, sa ki libere lòd mo yo. Angle pa gen tèminezon sa yo : li itilize pozisyon. Deplase yon mo, e sans lan chanje, oswa fraz la kase.

Kreyòl la tou itilize lòd mo yo pou fè distenksyon sa a, men li pa menm jan ak angle sou twa pwen : adjektif yo vini apre non an (yon machin wouj), advèb yo gen plis libète, e kesyon yo pa janm chanje lòd (Kote estasyon an ye ?). Se twa abitid sa yo ki fè yon moun ki pale kreyòl bite.

Baz la : sijè — vèb — konplemen

The dog (S) bit (V) the man (O).

The man bit the dog.

Menm mo yo, sans opoze. Sèl bagay ki fè diferans lan, se lòd la.

Ant vèb la ak konplemen an, nou pa mete anyen

Se règ yo vyole pi plis.

❌ I like very much this film. ✅ I like this film very much.

❌ She speaks well English. ✅ She speaks English well.

Kreyòl la pi souple sou plas advèb yo (Mwen renmen fim sa a anpil, e lòt fòm posib tou) ; angle pa pèmèt sa. Konplemen an ale touswit apre vèb la. Advèb yo tann tou pa yo.

De konplemen : ki youn an premye ?

Vèb tankou give, send, show, offer, tell, buy pran an menm tan moun nan ak objè a. Toude lòd mache, men fòm lan chanje :

• She gave me the book. (dabò moun nan, san prepozisyon)
• She gave the book to me. (dabò objè a, apresa to)

Si objè a se yon pwonon, sèlman dezyèm opsyon an sonnen natirèl : She gave it to me, pa « She gave me it ». Kreyòl la di Li ban mwen li (moun nan, apresa objè a), e se la kalk gave me it soti : an angle, pwonon objè a vini an premye, epi to.

Lòd abitiyèl rès la

Lè plizyè eleman swiv vèb la : fason — kote — tan.

She sang beautifully (ki jan) at the concert (ki kote) last night (ki lè).

Tan an ka pase nan kòmansman pou mete aksan :

Last night, she sang beautifully at the concert.

Adjektif yo ale avan non an, nan yon lòd fiks

Angle mete adjektif yo avan non an, e lè gen plizyè, nou respekte yon swit :

opinyon — gwosè — laj — fòm — koulè — orijin — materyèl — itilizasyon

a lovely little old round brown French wooden table

Kreyòl la mete tout adjektif yo apre non an (yon tab won mawon an bwa), se poutèt sa gen tantasyon ekri a table round. Pesonn pa aplike swit sa a ak konsyans, men moun ki pale angle depi yo piti remake vyolasyon an touswit : a red big car sonnen mal.

Nan kesyon gen envèsyon, nan kesyon endirèk non

Where is the station? (dirèk — ak envèsyon)

Could you tell me where the station is? (endirèk — lòd abitiyèl)

Kreyòl la pa janm chanje lòd mo yo nan kesyon (Kote estasyon an ye ?, Eske ou konnen kote estasyon an ye ?), kidonk kesyon endirèk la deja nan lòd kreyòl la. Men erè a parèt lè ou aprann envèsyon an pou kesyon dirèk epi ou jeneralize l, e se youn nan erè ki pi souvan nan nivo B1. Se menm bagay apre I wonder, I don't know, Do you know :

• ❌ Do you know where is the station?
• ✅ Do you know where the station is?

Prepozisyon an ka fini nan fen

Angle kite prepozisyon an nan fen fraz la san pwoblèm. Se nòm lan, se pa yon neglijans. Kreyòl la souvan mete prepozisyon an devan (Ak ki moun ou te pale ?), se poutèt sa gen ezitasyon.

• ✅ Who did you speak to? (varyant fòmèl : To whom did you speak?)
• ✅ What are you looking for?
• ✅ That's the house we used to live in.

Vèb ak patikil : kote pou mete konplemen an

Kreyòl la gen vèb ki fèt ak yon sèl mo (limen, etenn) olye de vèb ak patikil, se poutèt sa gen ezitasyon sou plas pwonon an. Nan vèb ak patikil ki separab yo, non an ka ale de bò, men pwonon an dwe obligatwaman ale nan mitan.

• ✅ Turn on the light. / Turn the light on.
• ✅ Turn it on. · ❌ Turn on it.

Negasyon yo ak plas advèb la

I have never been there. (ant òksilyè a ak vèb prensipal la)

She is always late. (apre « be »)

Kreyòl la di Mwen pa janm ale la : janm vini avan vèb la ; an angle, never ale avan patisip la.

Teste sa ou fèk li a

Tès ki anba a pote antyèman sou pozisyon.