Premye tèks senp an angle pou li byen fò

Règ lekti yo pa sèvi anyen toutotan ou pa aplike yo sou yon tèks. Anba a, gen twa ti tèks san okenn mo difisil pou li : yo tout eksplike nan leson anvan yo. Li yo byen fò, dousman, epi konpare chak tèks ak analiz li.

Tèks 1 : sou mwen

Hi! My name is Ben. I am ten. I live in a big city with my mum, my dad and my cat.

I go to school every day. My school is not far. I walk there with my friend Sam.

I like English and sport. I do not like maths.

Sa pou ou remake isit la

Mo	Li	Poukisa
hi	[haɪ]	h la pwononse [h], tankou yon souf (nan kreyòl la, h ra e anpil moun pa pwononse l)
name	[neɪm]	silab ouvè, e ki pa pwononse
cat	[kæt]	silab fèmen
big, in, is	[bɪg] [ɪn] [ɪz]	silab fèmen, [ɪ] kout
city	[ˈsɪti]	c devan i → [s] ; -y final → [i]
school	[skuːl]	ch → [k], oo → [uː]
walk	[wɔːk]	l la pa pwononse
with	[wɪð]	mo fonksyonèl → [ð] ak vwa
like	[laɪk]	silab ouvè

Remake pè live [lɪv] ak like [laɪk] : nan tou de mo yo, apre i a gen yon konsòn ak yon e ki pa pwononse — selon règ la, silab ouvè, e se konsa like li. Men live se yon eksepsyon souvan : i a kout. Lè règ la kontrarye yon mo souvan, se mo a ki genyen.

Tèks 2 : fanmi mwen

This is my family. We are five: my mum, my dad, my sister, my brother and me.

My mum is a teacher. She works at my school. My dad is a doctor. He works in a big hospital.

My sister Kate is nine. She can sing and she likes music. My brother Tom is three. He can not read yet.

We have a small red car. On Sunday we go to the park.

Sa pou ou remake isit la

• this [ðɪs] ak three [θriː] — tou de kòmanse ak th, men ak diferan son : mo fonksyonèl ak vwa, mo òdinè san vwa. Nan de ka yo, son an pa egziste an kreyòl.
• teacher [ˈtiːtʃə] — ea → [iː], ch → [tʃ] (pa [ʃ] tankou nan « chat »), e tèminezon ki pa aksantye a fèb a [ə].
• works [wɜːks] — or devan konsòn bay [ɜː], e -s la apre yon son san vwa [k] li [s].
• likes [laɪks] — menm tèminezon, menm [s].
• sing [sɪŋ] — nan fen an, son nazal [ŋ], san okenn [g].
• music [ˈmjuːzɪk] — silab ouvè ki bay [juː], e s ant de vwayèl tande [z].
• car [kɑː] ak park [pɑːk] — twazyèm kalite silab, vwayèl + r.
• hospital [ˈhɒspɪtl] — h la pwononse (pa omèt li) ; aksan an sou premye silab la.

Tèks 3 : jounen mwen

I get up at seven. I wash my face and have breakfast. I like eggs and tea.

School starts at eight. We have five lessons. At one we have lunch.

After school I play football with my friends. Then I do my homework.

At nine I go to bed. I read a book and sleep.

Sa pou ou remake isit la

Mo	Li	Poukisa
get	[get]	eksepsyon : g devan e li [g]
breakfast	[ˈbrekfəst]	ka ra : ea → [e]
eggs	[egz]	-s apre yon son ak vwa → [z]
tea, eat	[tiː] [iːt]	ea òdinè → [iː]
lunch	[lʌntʃ]	silab fèmen, ch → [tʃ]
book	[bʊk]	oo devan k → [ʊ] kout
sleep	[sliːp]	ee → [iː]
homework	[ˈhəʊmwɜːk]	de rasin, aksan sou premye a

Ki jan pou li tèks sa yo

1. Li tèks la ak je ou epi make mo ki fè ou ezite.
2. Analize chak mo selon kalite silab li — pa an silans, byen fò.
3. Li tout tèks la byen fò de fwa.
4. Nan twazyèm lekti a, pa li silab pa silab ankò, men pa gwoup mo : I go to school pa kat mo izole, se yon sèl inite.

Li dousman e byen fò rapòte plis pase li vit ak je ou. Objektif la nan etap sa a se pa konprann tèks la — sa deja evidan —, men lye ekriti a ak son an. Lè lekti a an silans, lyen sa a pa fòme : je a rekonèt tout mo a epi li sote règ la. Twa tèks li byen fò rapòte plis pase trant li an silans.

Teste sa ou fèk li a

Tès ki anba a repase mo nan twa tèks sa yo ak règ ki fè yo li konsa.