Vèb to be : am, is, are

Premye fraz an angle ou pral konstwi poukont ou ap prèske sètènman genyen vèb to be ladan l. Li koresponn ak se an kreyòl — men pa toujou : yon bon pati nan sa kreyòl la di san okenn vèb mande to be an angle (Mwen grangou, Li lwen, Mwen gen douz an). Tankou nan kreyòl, sijè a pa janm kite : an angle ou toujou di I, he, she.

Twa fòm yo

Pwonon	Fòm	Egzanp
I	am	I am a student.
he / she / it	is	She is my sister.
you / we / they	are	They are at home.

Pa gen lòt fòm nan prezan an. Yon non konpòte l tankou he/she/it oswa tankou they : My brother is ten. / My parents are teachers.

Atansyon : kreyòl la sèvi ak yon sèl pwonon, li, pou he, she ak it. An angle ou dwe chwazi : My sister is a nurse. She works here.

Kote kreyòl la twonpe ou

Kreyòl la pa mete okenn vèb devan yon adjektif, devan yon kote oswa devan yon laj. Li di Mwen grangou, Li nan kay la, Mwen gen douz an. Se la erè yo soti.

An kreyòl	Erè	Kòrèk
Mwen se pwofesè.	I am teacher.	I am a teacher.
Mwen grangou.	I hungry.	I am hungry.
Mwen cho.	I hot.	I am hot.
Li fè frèt.	It does cold.	It is cold.
Mwen gen douz an.	I have twelve years.	I am twelve.
Li lwen.	It far.	It is far.

Se erè ki pi souvan nan moun ki pale kreyòl, e li dire plizyè ane. Verifye ak yon kesyon senp : èske se yon eta, yon laj, yon sansasyon, yon kote ? An angle, tout sa yo di ak be. Ou se grangou, ou se cho, ou se douz an. Epi pa bliye atik la : I am a teacher, pa I am teacher.

Fòm kout yo

Nan konvèsasyon, ou itilize prèske toujou fòm kout la — menm jan kreyòl la di m pou mwen ak w pou ou :

• I am → I'm — I'm from Haiti.
• he is → he's, she is → she's, it is → it's
• you are → you're, we are → we're, they are → they're

Apostwòf la ranplase lèt ki disparèt la. Li li nan yon sèl silab : I'm [aɪm], he's [hiːz].

Negatif la : not apre vèb la

Pa gen okenn do not isit la — ti mo not la vini senpleman apre vèb la :

• I am not ready. → I'm not ready.
• He is not at school. → He isn't at school.
• They are not hungry. → They aren't hungry.

Remake : premye pèsòn lan gen yon sèl fòm kout — I'm not. Fòm amn't pa egziste. Kreyòl la mete pa devan vèb la (Mwen pa pare) ; angle mete not apre l.

Kesyon an : nou envèse lòd la

Pou fè yon kesyon, mete vèb la devan sijè a. Kreyòl la pa chanje lòd mo yo (Ou se yon elèv ? oswa Eske ou se yon elèv ?) ; angle chanje l :

Afimasyon	Kesyon
You are a student.	Are you a student?
She is here.	Is she here?
I am late.	Am I late?

Ak mo tankou what, where, who, how, mo kesyon an al nan kòmansman : Where are you from? How old is your brother?

Repons kout yo

Ak yon kesyon konsa, an angle ou pa reponn ak yon senp yes. Kreyòl la pèmèt ou reponn Wi oswa Non. An angle ou repete vèb la :

• Are you tired? — Yes, I am. / No, I'm not.
• Is this your bag? — Yes, it is. / No, it isn't.
• Are they at home? — Yes, they are. / No, they aren't.

Nan yon repons pozitif, ou pa sèvi ak fòm kout la : Yes, I am, pa janm Yes, I'm.

Kote to be toujou nesesè

Sa ou eksprime	Egzanp
Non	My name is Anna.
Laj	I am twelve.
Metye	He is a doctor.
Kote	We are in the park.
Eta	She is tired.
Deskripsyon	The box is big and red.
Tan	It is cold today.

Yon mo sou laj : an kreyòl ou di « Mwen gen douz an » ak gen (have), men an angle se I am twelve — ak to be. Pa I have twelve. Tan an se lòt liy ki merite atansyon : an angle li pa gen pwòp sijè, se it ki pran plas la — it's cold, it's raining. An angle, laj se yon bagay ou ye, se pa yon bagay ou genyen.

Se sèl vèb angle ki vrèman chanje selon moun nan. Tout lòt yo gen de fòm nan prezan — work ak works —, men to be gen twa, e okenn pa sanble ak mo orijinal la. Sa sanble pa jis, men gen yon bò pozitif : se vèb ki pi souvan nan lang lan, kidonk ou pral metrize twa fòm yo depi premye semèn nan, epi apre sa prèske tout rès la ap pi fasil.

Teste sa ou fèk li a

Tès ki anba a repase chwa ant am, is ak are, fraz negatif yo, kesyon yo ak repons kout yo.