Ағылшынша алғашқы мәтіндер: дауыстап оқимыз

Оқу ережелері мәтінге қолданылмайынша пайдасыз. Төменде үш қысқа мәтін берілген, оларда оқылуы күрделі бірде-бір сөз жоқ: бәрі алдыңғы мақалаларда талданған. Дауыстап, баяу оқыңыз да, әр мәтіннен кейін талдауымен салыстырып отырыңыз.

1-мәтін: өзім туралы

Hi! My name is Ben. I am ten. I live in a big city with my mum, my dad and my cat.

I go to school every day. My school is not far. I walk there with my friend Sam.

I like English and sport. I do not like maths.

Мұнда неге көңіл бөлген жөн

Сөз	Оқылуы	Себебі
name	[neɪm]	ашық буын, дыбысталмайтын e
cat	[kæt]	жабық буын
big, in, is	[bɪg] [ɪn] [ɪz]	жабық буын, қысқа [ɪ]
city	[ˈsɪti]	i алдындағы c → [s]; соңындағы -y → [i]
school	[skuːl]	ch → [k], oo → [uː]
walk	[wɔːk]	l оқылмайды
with	[wɪð]	көмекші сөз → ұяң [ð]
like	[laɪk]	ашық буын

live [lɪv] мен like [laɪk] жұбына назар аударыңыз: бірінші сөзде i әрпінен кейін екі дауыссыз қатар тұр — буын жабық; екіншісінде дауыссыздан кейін дыбысталмайтын e тұр — буын ашық.

2-мәтін: менің отбасым

This is my family. We are five: my mum, my dad, my sister, my brother and me.

My mum is a teacher. She works at my school. My dad is a doctor. He works in a big hospital.

My sister Kate is nine. She can sing and she likes music. My brother Tom is three. He can not read yet.

We have a small red car. On Sunday we go to the park.

Мұнда неге көңіл бөлген жөн

• this [ðɪs] пен three [θriː] — екеуі де th тіркесінен басталады, бірақ дыбыстары әртүрлі: көмекші сөз ұяң, кәдімгі сөз қатаң.
• teacher [ˈtiːtʃə] — ea → [iː], ch → [tʃ], ал екпінсіз соңы [ə] дыбысына айналған.
• works [wɜːks] — дауыссыз алдындағы or [ɜː] береді, ал қатаң [k] дыбысынан кейінгі -s [s] болып оқылады.
• likes [laɪks] — сол жалғау, сол [s].
• sing [sɪŋ] — соңында қазақтың ң дыбысы, ешқандай [g] жоқ.
• music [ˈmjuːzɪk] — ашық буын [juː] береді, ал дауыстылар арасындағы s [z] болып естіледі.
• car [kɑː] мен park [pɑːk] — буынның үшінші түрі, дауысты + r.

3-мәтін: менің күнім

I get up at seven. I wash my face and have breakfast. I like eggs and tea.

School starts at eight. We have five lessons. At one we have lunch.

After school I play football with my friends. Then I do my homework.

At nine I go to bed. I read a book and sleep.

Мұнда неге көңіл бөлген жөн

Сөз	Оқылуы	Себебі
get	[get]	ерекшелік: e алдындағы g [g] болып оқылады
breakfast	[ˈbrekfəst]	сирек жағдай: ea → [e]
eggs	[egz]	ұяң дыбыстан кейінгі -s → [z]
tea, eat	[tiː] [iːt]	кәдімгі ea → [iː]
lunch	[lʌntʃ]	жабық буын, ch → [tʃ]
book	[bʊk]	k алдындағы oo → қысқа [ʊ]
sleep	[sliːp]	ee → [iː]
homework	[ˈhəʊmwɜːk]	екі түбір, екпін біріншісінде

Бұл мәтіндерді қалай оқу керек

1. Мәтінді көзбен оқып шығып, күмән тудыратын сөздерді белгілеңіз.
2. Әрқайсысын буын түрі бойынша талдаңыз — іштей емес, дауыстап.
3. Мәтінді түгел дауыстап екі рет оқыңыз.
4. Үшінші ретте буындап емес, тіркеспен оқып көріңіз: I go to school — бұл төрт бөлек сөз емес, бір тіркес.

Баяу дауыстап оқу — жылдам көзбен оқығаннан пайдалы. Бұл кезеңдегі мақсат мәтінді түсіну емес — ол әйтеуір түсінікті, — жазуды дыбыспен байланыстыру. Оқу үнсіз жүріп жатқанда бұл байланыс пайда болмайды: көз сөзді тұтас танып, ережеден аттап өтеді. Дауыстап оқылған үш мәтін іштей оқылған отыз мәтіннен көбірек береді.

Өзіңізді тексеріңіз

Төмендегі тесте — осы үш мәтіндегі сөздер және олар оқылатын ережелер.