एउटा सरल अंग्रेजी वाक्य कसरी बनाउने
अंग्रेजीमा शब्द-क्रम किन बदल्न सकिँदैन, कर्ता कहाँ बस्छ, र वाक्य किन कहिल्यै कर्ताबिना हुँदैन।
नेपालीमा तपाईं वाक्यका शब्दलाई लगभग जसरी चाहनुहुन्छ त्यसरी फेरि क्रम दिन सक्नुहुन्छ: "बिरालोले कुकुरलाई देख्छ", "कुकुरलाई बिरालोले देख्छ" — अर्थ उही रहन्छ। कारक-चिह्न (case markers) ले यो काम गर्छन्: "बिरालोले" मा लागेको ले ले आफैँ बताउँछ कि हेर्ने को हो, र "कुकुरलाई" को लाई ले बताउँछ कि हेरिने को हो।
अंग्रेजीमा यस्ता कारक-चिह्न छैनन्। तिनको काम शब्द-क्रम ले गर्छ, र त्यसैले यसलाई बदल्न सकिँदैन।
को — के गर्दै — कसलाई
अंग्रेजी वाक्य एउटै ढाँचामा बन्छ:
कर्ता → क्रिया → कर्म (Subject → Verb → Object)
- The cat sees the dog. — बिरालोले कुकुरलाई देख्छ।
- The dog sees the cat. — कुकुरले बिरालोलाई देख्छ।
यी दुई फरक वाक्य हुन्। शब्द उही छन्, क्रम फरक छ — र हेर्ने बदलियो। नेपालीमा यो काम ले र लाई ले गर्थे, अंग्रेजीमा यसलाई ठाउँले मात्र गर्छ।
| कर्ता | क्रिया | कर्म |
|---|---|---|
| I | like | English. |
| My sister | reads | books. |
| He | plays | football. |
| We | have | a big house. |
पहिलो ठाउँ — काम गर्ने। दोस्रो — क्रिया आफैँ। तेस्रो — जसमाथि क्रियाको असर पर्छ।
ध्यान दिनुहोस्: नेपालीको स्वाभाविक क्रम कर्ता-कर्म-क्रिया हो — क्रिया अन्त्यमा जान्छ। अंग्रेजीले क्रियालाई बीचमा राख्छ। यही सबैभन्दा ठूलो परिवर्तन हो जसको तपाईंले बानी बसाल्नुपर्छ: म कफी पिउँछु होइन, I drink coffee.
वाक्यमा कर्ता जरुरी छ
नेपालीमा तपाईं "जाडो छ" वा "पानी परिरहेको छ" भन्न सक्नुहुन्छ — कुनै छुट्टै कर्ताबिना; यहाँ 'छ' र क्रियाले नै काम चलाउँछ। नेपालीमा कर्ता प्रायः छोडिन्छ पनि ("खाना खायौ?", "जान्छु")। अंग्रेजीमा कर्ताबिनाको कुनै वाक्य हुँदैन, र खाली ठाउँ भर्न it शब्द राखिन्छ:
| नेपाली | अंग्रेजी |
|---|---|
| जाडो छ। | It is cold. |
| पानी परिरहेको छ। | It is raining. |
| अँध्यारो छ। | It is dark. |
| सात बजेको छ। | It is seven o'clock. |
| टाढा छ। | It is far. |
यहाँ it को आफ्नै कुनै अर्थ छैन र यसको अनुवाद गरिँदैन। यसले अंग्रेजीमा कहिल्यै खाली नरहने ठाउँ भर्छ।
क्रिया पनि जरुरी छ
ढाँचाको दोस्रो ठाउँ पनि यसरी नै खाली छोड्न सकिँदैन। क्रिया नभए त्यसको भूमिका to be क्रियाले खेल्छ:
He teacher.→ He is a teacher.We at home.→ We are at home.
थप विस्तार — To be क्रिया लेखमा।
बाँकी सबै कहाँ बस्छ
कर्मपछि सामान्यतया ठाउँ आउँछ, र त्यसपछि समय:
को → के गर्छ → कसलाई → कहाँ → कहिले
- I play football in the park every day.
- She reads books at home in the evening.
यहाँ नेपालीको क्रम फरक छ — "म हरेक दिन पार्कमा फुटबल खेल्छु" — र यसलाई जस्ताको तस्तै अंग्रेजीमा उतार्नु फाइदाजनक छैन। अंग्रेजी वाक्यमा समय लगभग सधैँ अन्त्यमा बस्छ।
तपाईं समयको क्रियाविशेषणलाई सुरुमा ल्याउन सक्नुहुन्छ, र यही एकमात्र अनुमति दिइएको पुनर्व्यवस्था हो: Every day I play football in the park. तर क्रिया र कर्मबीच केही राख्न मिल्दैन: I play every day football — यसो भनिँदैन। नेपालीमा "हरेक दिन फुटबल" को क्रम स्वाभाविक भएकाले यो चूक सजिलै आउँछ।
आवृत्तिका क्रियाविशेषण — एउटा अपवाद
Always, usually, often, sometimes, never जस्ता शब्द क्रियाभन्दा अघि बस्छन्, पछि होइन:
- I always drink tea in the morning.
- She never watches TV.
तर to be पछि — यसको उल्टो, त्यसपछि: He is always late.
नकारात्मक वाक्य र प्रश्नले बनावट बदल्छन्
यो अलग विषय हो, तर पहिल्यै जान्न लायक छ: नकारात्मक वाक्य र प्रश्नमा शब्द-क्रम स्वतन्त्र रूपमा होइन, तय नियमअनुसार बदलिन्छ। To be सँग क्रिया अघि आउँछ (Are you ready?), बाँकी क्रियासँग सहायक do अगाडि आउँछ (Do you like tea?)। नेपालीमा भने प्रश्न बनाउन शब्द-क्रम बदल्नु पर्दैन — 'चिया मन पर्छ?' मा 'के' वा स्वरले काम गर्छ।
आफैँ बनाउनुहोस्
यी शब्दबाट, नहेरी वाक्य बनाउने कोसिस गर्नुहोस्:
- football / my brother / plays
- it / cold / is / today
- in the evening / we / at home / watch films
- is / she / a teacher
जवाफ: My brother plays football. / It is cold today. / We watch films at home in the evening. / She is a teacher.
कडा शब्द-क्रम बन्देज होइन, सङ्केत हो। नेपाली पढ्दा को कसलाई के गर्दै छ भन्ने बुझ्न तपाईंले ले, लाई जस्ता कारक-चिह्नमा ध्यान दिनुपर्छ। अंग्रेजीमा ठाउँ मात्र पर्याप्त छ: क्रियाभन्दा अघिको पहिलो शब्द सधैँ क्रिया गर्ने नै हो। यो अपरिचित वाक्यमा पनि काम गर्छ, यस्तो पाठमा पनि जसका आधा शब्द तपाईं जान्नुहुन्न — जुन सुरुमा कुनै पनि शब्दावलीभन्दा बढी मूल्यवान् छ।
आफैँ अभ्यास गर्नुहोस्
तलको क्विजमा वाक्य बनाउने, जरुरी it, र क्रियाविशेषणको ठाउँ समावेश छन्।