अंग्रेजीमा व्यञ्जन पढ्ने नियम

व्यञ्जन अंग्रेजी पढ्ने सजिलो भाग हुन्। तीमध्ये धेरैजसो सधैँ एकै किसिमले पढिन्छन्: b [b], d [d], m [m], n [n], p [p], t [t], v [v], z [z]। सम्झनुपर्ने कुरा चारवटा अक्षर र एउटा सूची मात्र हो।

C: e, i, y अघि — [s], अरू ठाउँमा — [k]

e, i, y अघि [s]	अरू ठाउँमा [k]
city [ˈsɪti] — सहर	cat [kæt] — बिरालो
cent [sent] — सेन्ट	cup [kʌp] — कप
cycle [ˈsaɪkl] — साइकल	clock [klɒk] — घडी
nice [naɪs] — राम्रो	come [kʌm] — आउनु

जाँच्न सजिलो छ: अर्को अक्षर हेर्नुहोस्। e, i वा y छ भने — [s] पढ्नुहोस्। अरू कुनै अक्षर छ वा शब्द सकिएको छ भने — [k]।

cycle शब्दमा दुवै नियम एकसाथ काम गर्छन्: पहिलो c — y अघि, [s]; दोस्रो — l अघि, [k]।

G: e, i, y अघि — प्रायः [dʒ], अरू ठाउँमा [g]

e, i, y अघि [dʒ]	अरू ठाउँमा [g]
page [peɪdʒ] — पेज, पाना	go [gəʊ] — जानु
gym [dʒɪm] — जिम	big [bɪg] — ठूलो
giant [ˈdʒaɪənt] — राक्षस, विशालकाय	garden [ˈgɑːdn] — बगैँचा
age [eɪdʒ] — उमेर	dog [dɒg] — कुकुर

"प्रायः" शब्द व्यर्थै राखिएको होइन। g अक्षरका आम अपवाद छन्, र ती सबैलाई सिधै घोक्नु नै राम्रो: get, give, girl, begin, forget, together। यिनमा e र i अघि पनि g [g] पढिन्छ।

c अक्षरको यस्तो कुनै सूची छैन — नियम लगभग कुनै चुकबिना काम गर्छ।

S: [s] वा [z]

शब्दको सुरुमा — सधैँ [s]: sun, stop, six।

दुई स्वरको बीचमा, र शब्दको अन्त्यमा घोष (आवाजसहितको) ध्वनिपछि — [z]:

• his [hɪz], is [ɪz], has [hæz]
• rose [rəʊz], nose [nəʊz], music [ˈmjuːzɪk]
• dogs [dɒgz], friends [frendz]

नेपालीमा [z] ध्वनि छैन, र ज ले यसलाई ठ्याक्कै दिँदैन: ज मा जिब्रो पहिले टाँसिन्छ, [z] मा टाँसिँदैन — [s] जस्तै हावा निरन्तर बग्छ, केवल आवाजसहित। -s प्रत्ययबारे थप जानकारी शब्दका अन्त्य (endings) सम्बन्धी पाठमा छ।

X र Q

• x — प्रायः [ks]: box [bɒks], six [sɪks], next [nekst]। जोर पर्ने स्वरअघि, दुई स्वरको बीचमा — [gz]: exam [ɪgˈzæm], example [ɪgˈzɑːmpl]।
• q कहिल्यै एक्लै आउँदैन: सधैँ qu, र सधैँ [kw] — queen [kwiːn], question [ˈkwestʃən], quick [kwɪk]।

नबोलिने व्यञ्जन

केही व्यञ्जन लेखिन्छन् तर सुनिँदैनन्। सूची छोटो छ, यसलाई सिधै घोक्नु नै राम्रो।

संयोजन	नपढिने अक्षर	उदाहरण
kn-	k	know, knife, knee
wr-	w	write, wrong, wrist
-mb	b	climb, lamb, thumb
-gh	gh	night, light, high
-lk	l	talk, walk, chalk
-st-	t	listen, castle, whistle
h-	h	hour, honest
wh-	h	who, whose, whole

एकै किसिमले सुनिने जोडीमा ध्यान दिनुहोस्: know र no, write र right, hour र our। कानका लागि यी फरक छैनन्, तर लेखाइमा — फरक शब्द हुन्।

दोहोरो व्यञ्जन

दोहोरो व्यञ्जन एउटै ध्वनिजस्तै पढिन्छ: sorry [ˈsɒri], dinner [ˈdɪnə], letter [ˈletə], happy [ˈhæpi]। अंग्रेजीमा ध्वनिलाई लम्ब्याएर तान्ने कुरा हुँदैन — यो नेपालीको द्वित्व (जस्तै खुट्टा, पक्का, सच्चा) भन्दा फरक हो, जहाँ दोहोरो व्यञ्जन साँच्चै लामो सुनिन्छ।

तर दोहोरो व्यञ्जनले अघिल्लो स्वर कसरी पढिन्छ भन्नेमा असर गर्छ: यसले सिलेबललाई बन्द गर्छ। dinner [ˈdɪnə] र diner [ˈdaɪnə] तुलना गर्नुहोस् — दोस्रो n ले पहिलो सिलेबललाई बन्द गर्छ, त्यसैले i छोटो पढिन्छ।

नबोलिने अक्षर प्रायः सधैँ इतिहासको अवशेष हो। knife र write को सुरुको ध्वनि पाँच शताब्दीअघि बोलिन्थ्यो, त्यसपछि भाषाबाट हरायो तर हिज्जेमा रहिरह्यो। अंग्रेजी हिज्जे यसरी नै बनेको हो: शब्द कुनै बेला कसरी सुनिन्थ्यो भन्ने कुरा यसले जोगाएर राख्छ। यो जान्नु अनिवार्य होइन, तर यसले हिज्जेमा नभएको तर्क खोज्न छाड्न मद्दत गर्छ — माथिको तालिकाका आठ पङ्क्ति घोक्नु धेरै प्रभावकारी हुन्छ।

आफैँ अभ्यास गर्नुहोस्

तलको क्विजमा फरक-फरक अक्षरअघि c र g, आवाजसहितको s, र नबोलिने व्यञ्जनको अभ्यास छ।