Оддий ҳикояларни ўқиймиз: ким, қачон ва нима бўлди

Қисқа ҳикоя лавҳадан мураккаброқ, чунки бирданига бир нечта нарсани эсда тутиш керак: одамларни, воқеалар тартибини ва вақтни. Чизиқни қандай йўқотмаслик кераклигини кўрсатамиз.

Ким ким

Инглиз тилида исм бир марта аталади, кейин he / she / they / it олмошларига ўтилади. Чизиқни йўқотсангиз — охирги аталган исмга қайтинг. Ўзбек тилида «у» эркакни ҳам, аёлни ҳам билдиргани учун, бу ерда he ва she орасидаги фарққа алоҳида эътибор беринг.

Marta arrived late. She had missed the bus, so she walked. When she got there, Tom was already waiting.

She бу ерда ҳамиша Марта. Лекин янги исм — Tom — пайдо бўлиши билан олмошлар ўзгариши мумкин.

Битта одамни аташнинг бошқа усулларига ҳам эътибор беринг: Marta her sister, the older woman, the teacher бўлиб ўзгариши мумкин. Инглиз тили исмни такрорлашдан қочади ва сизнинг чизиқни ушлаб туришингизга ишонади.

Воқеалар тартиби

Ҳикоя ҳамиша воқеалар бўлган тартибда айтилавермайди. Тартибни мана бу сўзлар кўрсатади:

Сўз	Маъноси
then, after that, later	кейинги воқеа
before	...дан олдин
already	кутилганидан эрта бўлди
suddenly	тўсатдан
finally, in the end	охирги воқеа
meanwhile	айни шу пайтда
by the time	шу онга келиб

Айниқса before сўзига эътибор беринг. She ate before she left дегани — овқатланиш эртароқ бўлганини билдиради, left гапнинг охирида турса ҳам.

Ҳикояни past simple олиб боради

Ҳикоя воқеалари деярли ҳамиша past simple-да бўлади: arrived, walked, waited, saw. Агар had + феъл (had missed) учраса — бу ундан ҳам олдин бўлган воқеа — бу ундан ҳам эртароқ бўлган дегани:

When she got there, Tom had already left.

Аввал Том кетди, кейин у келди — ва ҳеч кимни тополмади.

Ва was/were + -ing — бу фон, воқеа бўлган пайтда аллақачон давом этаётган нарса:

She was reading when the phone rang.

Ўқиш аллақачон давом этаётган эди; қўнғироқ уни узиб қўйди.

Воқеа қаерда ва қачон ўтади

Вазият одатда дастлабки бир-икки сатрда берилади, кейин қайта аталмайди:

It was almost midnight, and the station was empty.

Ундан кейинги ҳамма нарса ўша жойда ва ўша вақтда ўтади. Йўналишни йўқотиб қўйсангиз — декорация энг бошида турибди.

Қаҳрамонлар нима дейди

Тўғри нутқ тирноқда берилади, «у деди» деган сўз эса ундан олдин ҳам, кейин ҳам тура олади:

"I'll wait outside," she said.

He asked, "Are you sure?"

Киритувчи феъл ҳиссиётни етказади: she whispered, he shouted, she muttered, he insisted. Кўпинча унда тирноқ ичидаги сўзларнинг ўзидан кўпроқ маълумот бўлади.

Ҳис-туйғулар хатти-ҳаракатларни тушунтиради

Ҳикояларда ҳаракатлар ҳис-туйғулар орқали тушунтирилади: worried, annoyed, relieved, surprised. Ҳис-туйғуни тушунсангиз, одатда ундан кейинги хатти-ҳаракатни ҳам тушунасиз.

Айтилмаган нарса

Қисқа ҳикоялар кўп нарсани тушириб қолдиради ва ўзингиз тўлдиришингизни кутади:

Sam looked at the empty platform, then at the clock. He sat down on his suitcase.

Унинг поездга кечиккани ҳақида ҳеч ким тўғридан-тўғри айтмайди. Буни муаллифнинг ўрнига бўш платформа, соат ва унинг чемоданга ўтирганига қараб тушунасиз. «У нега шундай қилди?» деган савол одатда ёзувчи айтмай қолдирган нарсага айнан олиб боради.

Мисолни таҳлил қилиш

Sam checked his bag twice. His passport wasn't there. He ran back to the flat, but the door was locked and his keys were in the bag he had left at the café. Finally, he phoned his sister.

Тартиби: аввал у сумкасини кафеда қолдирди (энг эртароғи — had left), кейин сумкасини текширди, уйга югурди, эшикнинг қулфланганини пайқади ва синглисига қўнғироқ қилди. Ҳаммасини тушунтирадиган ҳис — ваҳима.

Машқ учун яна бир мисол

Anna had been saving for two years. When the letter finally came, she read it twice, then put it face down on the table. Her brother watched her for a moment. "Well?" he said. She was smiling.

Уч савол: энг олдин нима бўлди (у пул йиғиб юрди), хатда нима ёзилган эди (яхши янгилик — she was smiling) ва у хатни нега юзини пастга қаратиб қўйди (пайтни чўзди). Тўғридан-тўғри фақат биринчиси айтилган.

Ҳикояга айнан шу тартибда уч савол беринг. Унда кимлар қатнашади? Воқеалар қандай тартибда ўтди? Улар нима ҳис қилди? Тушунишга оид деярли ҳар қандай савол шу учтасининг бирига таяниб қолади ва уларга ўқиш жараёнида жавоб бериш кейин тиклашдан анча осон.

Ўзингизни текшириб кўринг

Қуйидаги тестда ким нима қилгани ва қачон қилгани сўралади.