Инглиз тилидаги унли ҳарф бирикмалари

Икки унли ҳарф ёнма-ён турганда, улар деярли ҳамиша иккита эмас, битта товуш беради. Бу ердаги қоида бўғин турларидан кўпроқ, лекин улар очадиган сўзлар ҳам кўп: бу бирикмаларсиз see, book ва house сўзларини ҳам ўқий олмайсиз.

Узун [iː]: ee ва ea

Бирикма	Мисоллар
ee	see, tree, green, week, sleep
ea	tea, read, sea, eat, teacher

ee амалда ҳамиша [iː] бўлиб ўқилади. ea — одатда шундай, лекин унинг қисқа [e] деган иккинчи варианти бор ва жуда кўп учрайдиган сўзларда:

bread [bred], head [hed], breakfast [ˈbrekfəst], ready [ˈredi], weather [ˈweðə], heavy [ˈhevi]

Алоҳида турганини — great [greɪt], унда [eɪ]. Битта бирикманинг уч ўқилиши: sea [siː], bread [bred], great [greɪt].

oo: узун ва қисқа

Товуш	Мисоллар
[uː]	food, school, moon, room, soon
[ʊ]	book, look, good, foot, cook

Ишончли қоида йўқ, лекин фойдали қонуният бор: k олдида oo бирикмаси деярли ҳамиша қисқа — book, look, took, cook, hook.

[eɪ] товуши: ai ва ay

Бирикма	Қаерда туради	Мисоллар
ai	сўз ўртасида	rain, train, wait, paint
ay	сўз охирида	day, play, say, away

Бу — инглиз тилининг умумий хусусияти: y ва w бор бирикмалар сўз охирини яхши кўради, i ва u бор бирикмалар — ўртасини. Айнан шу қуйида oi/oy ва au/aw жуфтларида такрорланади.

[əʊ] товуши: oa ва ow

• oa — boat, road, coat, goal
• ow — snow, yellow, window, know

[aʊ] товуши: ou ва ow

• ou — house, out, about, mouth, found
• ow — now, how, down, town, brown

ow бирикмаси икки хил ўқилади, буни шунчаки билиш керак: snow [snəʊ], лекин now [naʊ]. low ва cow сўзлари ўхшаш ёзилади, лекин қофиядош эмас.

[ɔɪ] товуши: oi ва oy

• oi — oil, coin, point, noise
• oy — boy, toy, enjoy

Бу ерда истисно деярли йўқ — ҳаммасининг ичида энг ишончли бирикма.

[ɔː] товуши: au ва aw

• au — autumn, because, sauce
• aw — saw, draw, law

Бошқалари

Бирикма	Товуш	Мисоллар
ew	[juː] / [uː]	new, few, knew
ie	[iː]	field, piece, believe
ei	[eɪ]	eight, weight, they
ui	[uː]	fruit, juice

Жамловчи жадвал

Товуш	Қандай ёзилади	Мисол
[iː]	ee, ea, ie	see, tea, field
[uː]	oo, ew, ui	food, new, juice
[eɪ]	ai, ay, ei	rain, day, eight
[əʊ]	oa, ow	boat, snow
[aʊ]	ou, ow	house, now
[ɔɪ]	oi, oy	oil, boy
[ɔː]	au, aw	autumn, saw

Бу бирикмаларни бирма-бир эмас, жуфтлаб ўрганинг. Жадвалдаги ҳар бир товуш деярли икки хил ёзилади ва фарқ кўпинча фақат ўринда: i ва u сўзнинг ўртасида, y ва w охирида туради. Шу битта кузатув ёдлашнинг ярмини олиб ташлайди: ўн тўрт алоҳида қаторни эмас, товуш ва битта қонуниятни эсда сақлаш керак.

Ўзингизни текшириб кўринг

Қуйидаги тестда — унли жуфтларини ўқиш ва таниш бирикманинг кутилмаганда бошқача ўқиладиган сўзлари.