Past Simple: nə baş verdiyini danışmaq

Past simple tamamlanmış zamanda tamamlanmış hərəkətləri danışır: yesterday, last week, in 2019.

Azərbaycan dilində bunun qarşılığı -dı/-di/-du/-dü şəkilçisidir (getdim, gördüm, aldım): bu şəkilçi bütün fellərdə eynidir. İngilis dilində isə fellərin bir hissəsi -ed alır, çox işlənən fellərin əksəriyyəti isə qeyri-müntəzəmdir.

Müntəzəm fellər: -ed əlavə edin

work → worked, play → played, want → wanted

Yazılış qeydləri:

• -e ilə bitirsə → -d əlavə edin: like → liked
• samit + -y → -ied: study → studied
• qısa saitdən sonra samit → samiti ikiqat yazın: stop → stopped

-ed-in üç tələffüzü var

Yazılış heç dəyişmir, amma səs dəyişir — və yanlışını işlətmək ingilis dili öyrənənlərin ən eşidilən səhvlərindən biridir.

Səs	Ondan sonra	Nümunələr
/t/	karlar: k, p, s, sh, ch, f	worked, stopped, watched
/d/	cingiltili samitlər və saitlər	played, called, lived
/ɪd/	yalnız t və ya d-dən sonra	wanted, decided, started

Yalnız sonuncu qrup heca əlavə edir. Worked bir hecalıdır, iki deyil; wanted həqiqətən iki hecalıdır.

Qeyri-müntəzəm fellər

Qayda yoxdur — bunlar əzbərlənməlidir. Ən çox işlənənlər:

Sadə	Keçmiş	Sadə	Keçmiş
go	went	give	gave
have	had	find	found
do	did	think	thought
say	said	tell	told
see	saw	leave	left
take	took	feel	felt
come	came	buy	bought
make	made	write	wrote
get	got	run	ran
know	knew	begin	began

Kiçik bir qrup heç dəyişmir: put, cut, let, cost, hit, shut, read. Zamanı yalnız kontekst deyir — baxmayaraq ki, read yazılışını saxlayır, səsini dəyişir (/riːd/ → /red/).

Yaxşı xəbər: keçmiş forma hər mübtəda üçün eynidir. I went, she went, they went. Azərbaycan dilindəki kimi getdim, getdin, getdi şəxs şəkilçiləri yoxdur.

İnkar cümlələr və suallar "did" işlədir

Burada əsas fel sadə formaya qayıdır — klassik səhv budur.

• ✅ I didn't go. ("didn't went" yox)
• ✅ Did you see it? ("Did you saw" yox)

Niyə sadə forma — bütün keçmiş mənası did-dədir, buna görə əsas fel onu təkrarlamır. Qayda: cümlə başına bir zaman işarəsi. Azərbaycan dilində inkar və zaman eyni felin üstündə yığılır (getmədim), ingilis dilində isə zaman did-də qalır.

Eyni şey sual sözü ilə də keçərlidir: Where did you go? · What did she say?

Amma who və ya what mübtəda olanda did yenə yox olur: Who told you? ("Who did tell you" yox)

Was və were

be feli yenə fərqlidir — did lazım deyil.

• I / he / she / it was
• you / we / they were
• I wasn't at home. / Were you there?

Zaman ifadələri

Past simple adətən tamamlanmış zamanla birlikdə görünür: yesterday, last night, two days ago, in 2019, when I was a child.

ago-nun müddətdən sonra gəldiyinə diqqət edin: three weeks ago, heç vaxt "ago three weeks" yox.

Hekayə danışmaq

Past simple istənilən hekayənin onurğasıdır — bu hadisələrin ətrafında nələrin baş verdiyi past continuous-un işidir — və sıralama sözləri oxucunu irəli aparır: first, then, after that, a bit later, in the end.

Həftə sonu necə keçdi?

A: We went to the coast on Saturday. The train was late, so we missed the boat.

B: Oh no. What did you do?

A: We waited for two hours, then we found a café and had lunch. In the end it was a nice day.

Hər fel past simple-dadır, hər hadisə tamamlanıb və did yalnız sualda görünür.

Özünüz sınayın

Aşağıdakı test "didn't went" tələsini və was/were fərqini hədəfləyir.