Subject-Verb Agreement: felin mübtədaya uyğunlaşdırılması
Hansı fel forması hansı mübtəda ilə işlənir — mübtədanın feldən yanda dayanan söz olmadığı çətin hallar da daxil olmaqla.
Əsas qayda sadədir. Xallar mübtədanın göründüyündən çətin tapıldığı hallarda itirilir.
Azərbaycan dilindən fərq
Azərbaycan dilində fel şəxsə görə dəyişir (gəlirəm, gəlirsən, gəlir), amma üçüncü şəxsin cəm mübtədası ilə fel çox vaxt təkdə qalır: uşaqlar oynayır. İngilis dilində isə cəm mübtəda cəm fel tələb edir: the children play. Bundan əlavə, Azərbaycan dilində baş söz ismin sonunda gəlir və fel ona bitişikdir (köhnə fotoşəkillər qutusu çardaqdadır), ingilis dilində isə mübtəda ilə fel arasında uzun ifadə dayana bilər. Elə bu iki məqam uyğunluq səhvlərinin əsas mənbəyidir.
Əsas qayda
Tək mübtəda → tək fel. Cəm mübtəda → cəm fel.
- The dog barks. / The dogs bark.
- She has a car. / They have a car.
Qəribəliyə diqqət edin: present simple-də -s alan tək formadır, isimlərin tam əksi.
Tələ 1: mübtəda ilə fel arasındakı sözlər
Fel mübtəda ilə uyğunlaşır, ən yaxın duran isimlə yox.
The box of chocolates is on the table. (qutu durur, şokoladlar yox)
The results of the survey were surprising. (nəticələr təəccüblü idi)
Həll — mübtəda ilə fel arasındakı hər şeyi zehnən silin. The box … is. Uyğunluq budur və aradakı ifadə nə qədər uzun olsa da keçərlidir.
As well as, along with, together with, in addition to ilə başlayan ifadələr də mübtədanı dəyişmir:
- ✅ The manager, as well as the assistants, is attending.
Tələ 2: cəm görünən hesab olunmayan isimlər
News, information, advice, furniture, luggage, money, research ingilis dilində təkdir. Azərbaycan dilində xəbərlər, məlumatlar, məsləhətlər deyilir, ona görə bunlar xüsusilə tələ yaradır.
❌ The news are bad. ✅ The news is bad.
❌ These informations are useful. ✅ This information is useful.
Mathematics, physics, economics, politics mübtədaları da -s-ə baxmayaraq eyni davranır: Physics is hard.
Və tək görünən, amma olmayan ikisi
İki hissədən ibarət əşyalar cəm fel alır: trousers, jeans, glasses, scissors.
- ✅ My glasses are on the desk. (onları tək etmək üçün a pair of glasses is lazımdır)
Tələ 3: each, every, everyone
Neçə nəfər nəzərdə tutulursa-tutulsun hamısı təkdir.
- Everyone is here. (are yox)
- Each of the students has a folder.
Eyni şey somebody, nobody, anything, neither üçün də keçərlidir: Neither of them was available.
Tələ 4: there is / there are
Fel özündən sonra gələnlə uyğunlaşır.
- There is a problem. / There are problems.
- Siyahı ilə birinci elementi izləyir: There is a table and four chairs.
Tələ 5: and, yoxsa or
- A and B → cəm: Tom and Sara are coming.
- A or B → daha yaxın olanla uyğunlaşır: Either the manager or the assistants are coming.
Tələ 6: kollektiv isimlər
Team, family, company, government, staff, class bir neçə nəfərdən ibarət tək qrupu təsvir edir və ingilis dili sizə seçim hüququ verir:
| Nümunə | Vurğu | |
|---|---|---|
| tək | The team is playing well. | vahid |
| cəm | The team are arguing among themselves. | fərdlər |
Britaniya ingiliscəsi cəmi Amerika ingiliscəsindən xeyli rahat işlədir. İkisi də müdafiə oluna biləndir — amma tək yazı daxilində ardıcıl qalın.
Tələ 7: mübtəda kimi hərəkət
Mübtəda -ing forması və ya bütöv budaq cümlə olduqda tək şey sayılır, ona görə fel təkdir.
- ✅ Reading books is relaxing. (books cəm olsa belə are yox)
- ✅ What we need now is more time.
Tələ 8: a number of / the number of
Bu ikisi bir-birinə oxşayır və əks davranır.
- A number of students are waiting. («bir neçə» deməkdir → cəm)
- The number of students is falling. (rəqəmin özü → tək)
A lot of, most of, half of, some of ilə of-dan sonrakı isim qərar verir: Half of the cake is gone. / Half of the guests have left.
Özünüz sınayın
Aşağıdakı test demək olar ki, tamamilə bu tələlər üzərində qurulub.