İngilis dili öyrənənləri çətinləşdirən ön qoşmalar

Azərbaycan dilində ön qoşma yoxdur: onun işini ismin sonundakı hal şəkilçiləri görür (-da/-də, -a/-ə, -dan/-dən, -ı/-i, -la/-lə). İngilis dilində isə bu işi isimdən əvvəl gələn kiçik sözlər görür və hansının işlənəcəyi çox vaxt məntiqlə yox, vərdişlə müəyyən olunur. Ona görə hal şəkilçisini ön qoşmaya sözbəsöz çevirmək illərlə davam edən səhvlər yaradır. Bunlar əvvəlcə düzəldilməyə dəyənlərdir.

Fel + ön qoşma

Bu birləşmələr sabitdir. Məntiqi yoxdur — onları bütöv öyrənin.

Düzgün	Tipik səhv	Azərbaycan dilində
depend on	depend from / depend of	-dan asılıdır
listen to	listen music	musiqiyə qulaq asmaq
wait for	wait him	onu gözləmək
arrive at (yer) / in (şəhər)	arrive to	-a çatmaq
look for (axtarmaq)	look a job	iş axtarmaq
ask for (xahiş etmək)	ask a ticket	bilet istəmək
belong to	belong of	-a məxsus olmaq
apologise for	apologise about	-a görə üzr istəmək
succeed in	succeed to	-a nail olmaq
complain about	complain from	-dan şikayət etmək
consist of	consist from	-dan ibarətdir
pay for	pay the ticket	bilet pulu ödəmək

İngilis dilində heç ön qoşma almayan fellərə də diqqət edin — hal şəkilçisi olan Azərbaycan dilindən gələn səhvlər burada çoxdur:

• ✅ I'll phone you. ("phone to you" yox — sənə zəng edəcəyəm)
• ✅ Let's discuss the budget. ("discuss about" yox — büdcə haqqında)
• ✅ She entered the room. ("entered in" yox — otağa daxil oldu)
• ✅ I married him. ("married with" yox — onunla evləndim)
• ✅ It affects the result. ("affects on" yox — nəticəyə təsir edir)

Sifət + ön qoşma

• interested in, good at, afraid of, proud of
• responsible for, similar to, different from
• worried about, keen on, aware of, capable of
• married to, famous for, dependent on

She's good at maths and interested in physics.

İsim + ön qoşma

İsimlər öz sabit ön qoşmalarını daşıyır və bunlar yazıda daim qarşınıza çıxır.

İsim	Ön qoşma	Nümunə
reason	for	the reason for the delay
solution	to	a solution to the problem
increase / decrease	in	an increase in prices
effect / impact	on	the effect on sales
difference	between	the difference between them
interest	in	an interest in history
advantage	of	the advantage of waiting

Zaman: in, on, at

Ön qoşma	İstifadə	Nümunə
at	saat ifadələri, gecə	at 6pm, at night
on	günlər və tarixlər	on Monday, on 5 May
in	aylar, illər, daha uzun dövrlər	in July, in 2026, in the morning

Əzbərləməyə dəyən istisna: at night, amma in the morning / afternoon / evening.

Qarışdırılan cütlər

• for + müddət / during + hadisə: for two hours · during the meeting
• by = ən gec / until = həmin ana qədər: Finish it by Friday (son tarix) · Wait until Friday (bütün müddət boyu)
• since + başlanğıc nöqtə / from … to aralıq üçün: since 2016 · from nine to five
• in + gələcək dövr: I'll be back in ten minutes. ("after ten minutes" yox — Azərbaycan dilindəki on dəqiqədən sonra sözbəsöz çevrilməsin)

Yer: in, on, at

• in — nəyinsə içi: in the box, in London
• on — səth: on the table, on the wall
• at — nöqtə və ya hadisə: at the bus stop, at the meeting

Azərbaycan dilində bu üçünün hamısı üçün tək -da/-də şəkilçisi işlənir (qutuda, masada, dayanacaqda), ona görə in, on və at arasındakı seçim ən çox səhv edilən yerlərdəndir.

I'll meet you at the station, on platform 3, in the waiting room.

Hərəkət və yerləşmə

Hərəkət adətən to, into və ya onto tələb edir; yerləşmə in, at və ya on işlədir.

• I went to the office. / I was at the office.
• She walked into the room. / She was in the room.

İki fel bunu pozur: arrive heç vaxt to yox, at/in alır, get isə to alır — I arrived at the airport · I got to the airport.

Nəqliyyat

Nəqliyyat üsulu üçün by, konkret vasitə üçün on / in:

• by car, by train, by bus, by plane — amma on the train, in the car və on foot (heç vaxt "by foot" yox).

Bunlar qrammatika deyil, söz biliyidir. Heç bir qayda depend on və ya a solution to ifadəsini yaratmır; ön qoşma sözün hissəsidir. Bütün hissəni öyrənin — yalnız reason deyil, reason for — və səhvlər yox olur.

Qısa söhbətdə ön qoşmalar

A: What time do you arrive in London?

B: At half past six, if the train's on time. I'll wait for you at the barrier.

A: I might be late — it depends on the traffic.

B: No problem. I'll be there until seven anyway.

Arrive in şəhər, at saat, wait for şəxs, depend on şey, until bütün müddət boyu — dörd sətirdə beş fərqli birləşmə.

Özünüz sınayın

Aşağıdakı test ən çox sözbəsöz tərcümədən gələn birləşmələri hədəfə alır.