الفبای انگلیسی: حرف‌ها و صداها

خواندن انگلیسی با خبری ناخوشایند شروع می‌شود: 26 حرف هست و حدود 44 صدا. یعنی یک حرف باید چند صدا را نشان بدهد و اینکه کدام‌شان است فقط از حرف‌های کناری معلوم می‌شود. این هرج‌ومرج نیست. چند قاعده است و همه‌شان در شش مقالهٔ کوتاه جا می‌شوند.

پیش از شروع: چه چیزی با فارسی فرق دارد

• جهت. انگلیسی از چپ به راست نوشته و خوانده می‌شود. فارسی برعکس است، و این در چند روز اول چشم را اذیت می‌کند. اگر وسط خواندن جمله انگلیسی ناگهان «از آخر» می‌خوانید، عجیب نیست.
• حرف‌ها جدا هستند. حرف‌ها به هم نمی‌چسبند و شکلشان با جای واژه عوض نمی‌شود، آن‌طور که در فارسی «ـه‌ـ» و «ه» و «هـ» فرق دارند — هر حرف دو شکل بیشتر ندارد: بزرگ و کوچک (A و a).
• حرف بزرگ. در آغاز جمله و نام‌های خاص نوشته می‌شود. فارسی چنین تمایزی ندارد.
• مصوت‌ها نوشته می‌شوند. در فارسی مصوت‌های کوتاه (َ ِ ُ) معمولاً نوشته نمی‌شوند: «کرد» می‌تواند کَرد، کُرد یا کِرد باشد. انگلیسی مصوت‌ها را همیشه می‌نویسد — ولی، چنان‌که خواهید دید، نه یکسان.
• حرف‌های لاتین را می‌شناسید. روی صفحه‌کلید، برند و نمایشگر می‌بینیدشان. آنچه نمی‌دانید این است که هر حرف چه صدایی دارد، و فارسی در این باره راهنمای خوبی نیست.

نام حرف و صدای آن دو چیز متفاوت‌اند

حرف A [eɪ] نامیده می‌شود — «ای». ولی در واژهٔ cat [æ] خوانده می‌شود، در car [ɑː]، و در name دوباره [eɪ].

نام حرف وقتی لازم است که واژه را حرف‌به‌حرف هجی می‌کنید. درون واژه صدا کار می‌کند. و قاطی کردن این دو باعث می‌شود مبتدی name را حرف‌به‌حرف «نَمِ» و make را «مَکِ» بخواند. این برایتان آشناست: فارسی هم بین نام حرف («بِ») و صدایش /b/ فرق می‌گذارد.

الفبا

حرف‌ها	نام‌هایشان
A B C D E F G	[eɪ] [biː] [siː] [diː] [iː] [ef] [dʒiː]
H I J K L M N	[eɪtʃ] [aɪ] [dʒeɪ] [keɪ] [el] [em] [en]
O P Q R S T U	[əʊ] [piː] [kjuː] [ɑː] [es] [tiː] [juː]
V W X Y Z	[viː] [ˈdʌbljuː] [eks] [waɪ] [zed]

آخرین حرف در آمریکا [ziː] نامیده می‌شود، در بریتانیا [zed]. هر دو معیار درست است.

شش حرف مصوت برای بیست صدای مصوت

حرف‌های مصوت A، E، I، O، U و گاهی Y هستند. شش حرف، و صدای مصوت در انگلیسی حدود بیست. فارسی شش مصوت دارد (اَ، ِ، ُ، آ، ای، او) و برای هر کدام حرف یا نشانه‌ای. همین‌جاست که تمام دشواری هست: بی‌ثباتی خواندن تقریباً همه‌اش در مصوت‌هاست.

صامت‌ها خیلی آرام‌ترند. B تقریباً همیشه [b] است و m تقریباً همیشه [m]. برای همین این مقاله‌ها دربارهٔ مصوت‌ها زیاد و مفصل حرف می‌زنند و دربارهٔ صامت‌ها کوتاه.

چرا نشانه‌گذاری آوایی لازم است

نشانه‌گذاری آوایی در قلاب نوشته می‌شود: cat [kæt]. یک نشانه — دقیقاً یک صدا، بدون استثنا. تنها راهی است که می‌شود نوشت واژه چگونه خوانده می‌شود بی‌آنکه به نحوهٔ نوشتنش تکیه کنید.

دو نقطه یعنی کشیدگی: [iː] صدای کشیده است و [ɪ] کوتاه. این تزئین نیست؛ تفاوت معنای واژه را عوض می‌کند:

کوتاه	کشیده
ship [ʃɪp] — کشتی	sheep [ʃiːp] — گوسفند
live [lɪv] — زندگی کردن	leave [liːv] — ترک کردن
full [fʊl] — پر	fool [fuːl] — احمق
sit [sɪt] — نشستن	seat [siːt] — صندلی

نکته برای فارسی‌زبان‌ها: در فارسی امروز کشیدگی مصوت معنا را عوض نمی‌کند — «ای» (i) و «ِ» (e) بیشتر از جنس صدا فرق دارند تا از جنس طول. برای همین گوش فارسی‌زبان اغلب ship و sheep را یک‌جور می‌شنود و هر دو را «شیپ» می‌خواند. باید عمداً تفاوت را تمرین کرد: [ɪ] کوتاه و شل، نزدیک به «ِ»؛ [iː] کشیده و کشیده‌تر از «ای» معمولی.

صداهایی که در فارسی هستند — و آن‌هایی که نیستند

خبر خوب اول: بسیاری از صداهایی که زبان‌آموزان دیگر را اذیت می‌کنند در فارسی هم هستند.

صدا	مثال	در فارسی
[ʃ]	she	«ش» مثل «شب»
[ʒ]	vision	«ژ» مثل «ژاکت»
[tʃ]	chair	«چ» مثل «چای»
[dʒ]	jam	«ج» مثل «جام»
[h]	house	«ه» مثل «هوا»
[æ]	cat	«اَ» مثل «مَن» و «بَد»
[e]	pen	«ِ» مثل «دِل»

و حالا صداهایی که معادل ندارند:

صدا	مثال	نکتهٔ مهم
[θ]	think	نوک زبان بین دندان‌ها، بی‌واک
[ð]	this	همان جای زبان، ولی با واک
[w]	we	لب‌ها گرد، این «و» فارسی نیست و [v] هم نیست
[ŋ]	sing	«ن» از بینی، بدون «گ» در آخر
[ɜː]	bird	مصوت کشیده‌ای که در فارسی نیست
[ə]	about	مصوت بسیار کوتاه و بی‌تأکید؛ فارسی چنین صدایی ندارد

وسوسه بزرگ است: [θ] را «س» بخوانید و [w] را «و» (یعنی [v]). حرف‌های ث و ذ در الفبای فارسی هستند، ولی در فارسی «س» و «ز» خوانده می‌شوند — برای همین دست و دهان از قبل عادت دارد [θ] را با «س» عوض کند: think می‌شود sink. همین دو جایگزینی — [θ] با «س» و [w] با [v] — بیش از هر چیز لهجهٔ فارسی را در انگلیسی لو می‌دهند، و معنا هم عوض می‌شود: think (فکر کردن) و sink (غرق شدن). از اول به جای درست زبان عادت کنید — در ده واژهٔ اول یک دقیقه طول می‌کشد و بعداً یادگیری دوباره سال‌ها.

و نکتهٔ [ŋ]: این صدا را در فارسی دارید — در «سنگ» و «رنگ» قبل از «گ» تلفظ می‌شود. فقط باید یاد بگیرید در انگلیسی sing آن را بدون «گ» تمام کنید: [sɪŋ]، نه «سینگ».

حرف را نمی‌خوانیم، هجا را می‌خوانیم

ایدهٔ اصلی که این همه برایش نوشته شده: برای خواندن واژهٔ انگلیسی نباید به حرف نگاه کنید، بلکه به کل هجا — یعنی مصوت به‌همراه آنچه بعدش می‌آید.

مقایسه کنید: hat و hate. حرف a همان است و صدا فرق می‌کند، چون در واژهٔ دوم بعد از صامت e آمده است. همین است که خواندن را عوض می‌کند.

نخواهید واژه‌ها را کامل حفظ کنید. وسوسهٔ حفظ املای هر واژه مثل یک عکس تقریباً در همه پیدا می‌شود و به بن‌بست می‌رسد: واژه‌ها ده‌ها هزارند و قاعده‌های خواندن شش مقاله. قاعده‌ها حدود 80% واژه‌های انگلیسی را می‌پوشانند و بقیه را باید یکی‌یکی حفظ کرد، که زیاد نیستند. از قاعده‌ها شروع کنید و استثناها را در راه جمع کنید.

خودتان را بسنجید

در آزمون زیر نام حرف‌ها، کشیدگی مصوت‌ها و صداهایی هست که در فارسی نیستند.