A, An, The : ki jan pou itilize atik yo kòrèkteman

Kreyòl la gen atik tou : yon devan non an, e a, la, an, nan apre non an (chen an, liv la, fanm nan), ak yo pou pliryèl. Se poutèt sa « a », « an » ak « the » ka sanble abitye. Men diferans lan pi gwo pase sa li sanble : kreyòl la souvan kite non an san atik kote angle mande youn, e li mete atik defini a apre non an, se pa avan. Men gen yon sistèm klè dèyè tout sa.

Twa opsyon

Devan chak non ki ka konte nan sengilye, ou dwe chwazi youn nan twa opsyon :

1. a / an — yon bagay, san presizyon
2. the — yon bagay presi de moun ki ap pale yo konnen deja
3. (anyen) — lide jeneral, pliryèl oswa non ki pa ka konte

1. « A » oswa « an » : yon bagay, san presizyon

Itilize a/an lè ou mansyone yon bagay pou premye fwa, oswa lè pa gen enpòtans ki youn. Se menm lojik ak yon an kreyòl.

• I saw a dog in the park. (Mwen wè yon chen nan pak la — nenpòt ki youn, premye mansyon.)
• Can I borrow a pen? (Eske m ka prete yon plim ? — nenpòt ki youn.)

Chwa ant a ak an depann de son an, se pa lèt la. Kreyòl la gen yon sèl yon ki pa chanje, kidonk fòk ou aprann koute :

• an devan yon son vwayèl : an apple, an hour, an honest man
• a devan yon son konsòn : a university (li sonnen « younivèsite »), a European trip

Li gen de fonksyon an plis : non yon metye, ak ekspresyon yon frekans oswa yon pri pou chak inite.

• She's a doctor. · He's an architect.
• twice a week · £5 a kilo · 60 miles an hour

Se premye pyèj pou yon moun ki pale kreyòl : an kreyòl, ou di « Li se doktè », « Li se achitèk » san atik. An angle, metye a pran a/an. Menm bagay la pou tout non ki ka konte nan sengilye : kreyòl la souvan kite yo toutouni (Mwen wè chen, Mwen bezwen laptòp), men angle mande yon atik : I saw a dog, I need a laptop.

2. « The » : yon bagay presi, ou deja konnen

Itilize the lè toude moun ki ap pale yo konnen avèk sètitid ki bagay yo ap pale a. Se menm bagay ak -a / -la / -an / -nan an kreyòl (chen an), men an angle the vini avan non an, se pa apre.

• I saw a dog. The dog was barking. (Kounye a nou tou de konnen ki chen an.)
• Close the door, please. (Nan chanm lan, gen yon pòt evidan.)
• The sun is bright today. (Solèy la inik.)
• She's the best student in the class. (Sipèlatif la toujou presi.)

The obligatwa tou ak òdinal yo e lè yon ekspresyon apre non an presize l :

• the first time · the last bus · the only one
• the man who called yesterday · the book on the table

Non jeyografik : eksepsyon pou aprann

Ak the	San atik
rivyè, lanmè, oseyan : the Thames, the Baltic	lak : Lake Geneva
chèn mòn : the Alps	sòmè izole : Everest
peyi nan pliryèl : the Netherlands, the UK	pifò peyi : France, Japan
dezè ak rejyon : the Sahara, the Middle East	vil ak kontinan : Paris, Africa

Kreyòl la pa mete atik devan non peyi — Ayiti, Frans, Japon, Etazini — e se menm bagay an angle pou pifò peyi : France ak Japan san atik. Pwoblèm lan se eksepsyon yo : sèlman peyi nan pliryèl oswa ki fòme ak yon mo tankou States, Republic oswa Kingdom pran the (the United States, the UK).

3. San atik

Ou pa bezwen atik :

• Devan non nan pliryèl oswa ki pa ka konte lè ou pale an jeneral : Dogs are loyal. I like coffee. Kreyòl la tou pa mete atik isit la (Chen fidèl, Mwen renmen kafe), kidonk pa mete the : I like the coffee ta vle di yon kafe presi.
• Devan pifò non pwòp : Max lives in Spain.
• Devan manje yo, lang yo ak pifò espò : We had breakfast. She speaks French. He plays tennis.

Enstitisyon : bilding lan oswa fonksyon li ?

Lè yo itilize yon kote pou fonksyon òdinè li, angle pa mete atik. Lè yo pale de bilding lan li menm, atik la tounen.

San atik (fonksyon)	Ak the (bilding)
He's in hospital. (li malad)	I parked at the hospital.
She's at school. (li etidye la)	The school was built in 1890.
They went to prison. (kòm prizonye)	We drove past the prison.
I go to bed at eleven.	Sit on the bed.

Twa fason pou pale an jeneral

Twa a kòrèk e se sèlman nyans lan ki chanje :

• Dogs are loyal. (opsyon òdinè, komen)
• A dog is loyal. (nenpòt reprezantan nan tout)
• The dog is a loyal animal. (fòmèl, syantifik — se konsa nou pale de espès ak envansyon)

Tout ansanm

Fraz	Poukisa
I need a laptop.	nenpòt laptòp — premye mansyon
Where's the laptop I bought yesterday?	yon laptòp presi, deja konnen
Laptops are expensive.	deklarasyon jeneral, san atik

Erè komen

❌ I am engineer. ✅ I am an engineer. (devan yon non ki ka konte nan sengilye, ou prèske toujou bezwen yon atik — se kalk « Mwen se enjenyè »)

❌ I went to the school by bus. (sof si se bilding presi lekòl la nou toude ap panse) ✅ I went to school by bus. (lekòl kòm nosyon/aktivite, pa kòm bilding)

Si ou gen dout, poze tèt ou yon sèl kesyon : eske moun k ap koute a konnen deja ki bagay presi nou ap pale a ? Wi → the. Non, e se youn nan anpil → a/an. Non, e m ap pale de tout kategori a → anyen.

Atik an aksyon, kat repli

A : I'm looking for a flat near the station.

B : The one on Mill Road is still free. It's the cheapest I've seen.

A : Is it? I saw a flat there last year — the kitchen was tiny.

B : Flats in that area usually are. But the rent is good.

A flat — nenpòt apatman, the one on Mill Road — yon apatman presi e deja konnen, flats in that area — tout kategori a.

Teste sa ou konnen

Tès ki anba a prezante senk fraz chak jou kote ou dwe chwazi a, an, the oswa pa gen atik.