Pè mo tout moun konfonn yo

Pè sa yo pa konplike. Se jis ke yo raman eksplike ; kidonk moun devine, e yon devinèt ki jis yon fwa sou de pa janm korije. Pou yon moun ki pale kreyòl, pyèj la gen yon kòz presi : kreyòl la souvan gen yon sèl vèb kote angle gen de (prete, di, fè, pote, vòlè, pèdi).

Borrow ak lend

Borrow = prete nan men yon moun. Lend = prete bay yon moun.

• Can I borrow your pen? (m pran)
• Could you lend me your pen? (ou bay)

Kreyòl la di prete pou toude (Prete m plim ou, Mwen prete plim nan men Jan) ; verifye selon direksyon an : borrow from, lend to.

❌ Can you borrow me €10? ✅ Can you lend me €10?

Bring ak take

Sa depann de kote moun k ap pale a ye : bring — isit la, take — lwen isit la. Kreyòl la gen sitou pote pou toude : se direksyon an ki deside an angle.

• Bring your laptop to the meeting. (m ap la)
• Take an umbrella — it's raining. (w ap pati)

Say ak tell

Tell mande yon moun. Say non. Kreyòl la di di pou toude (Li di m, Li di sa a), e se poutèt sa erè a parèt.

• He told me the news. / He said the news was bad.
• Fiks : tell a story, tell the truth, tell a lie, tell the time
• Fiks : say hello, say sorry, say a word

❌ He said me he was leaving.

Make ak do

Make = kreye, pwodui. Do = akonpli yon aksyon. Kreyòl la di fè pou toude (fè yon erè, fè devwa m), e se sa ki fè ou ezite.

make	do
make a mistake	do homework
make a decision	do the washing-up
make progress	do business
make an effort	do research
make a noise	do a favour

Se asosyasyon mo — memorize pè a antye, pa yon règ.

Lòt pè ki souvan

Fun ak funny. Fun — plezan, amizan. Funny — komik (oswa etranj).

The party was fun. His story was funny.

Look, see, watch. See vini poukont li ; look at se volontè ; watch se volontè e li dire yon ti tan. Kreyòl la di gade pou look ak watch.

I saw an accident. I looked at the menu. I watched a film.

Remind ak remember. Ou remembers poukont ou (sonje) ; se yon lòt moun ki reminds ou (fè m sonje).

Remind me to call her. / I can't remember her name.

Lose ak miss. Ou loses yon objè ; ou misses yon tren, yon moun oswa yon okazyon. Kreyòl la di pèdi pou lose ak pou yon tren (pèdi bis la), se poutèt sa ou ka di I lost the bus.

Learn ak teach. Ou learns nan men yon pwofesè, pwofesè a teaches ou. Kreyòl la di aprann pou toude (Mwen aprann angle, Li aprann mwen angle).

Gen ki ak konplemen, gen ki san

Plizyè pè diferan sèlman pa prezans yon objè aksyon an :

San konplemen (sa rive poukont li)	Ak konplemen (nou fè l sou yon bagay)
Prices rose.	They raised prices.
I lie down.	I lay the book on the table.
The door opened.	She opened the door.

Fò ou pratike sitou rise / raise ak lie / lay. Kreyòl la di leve pou rise ak raise tou de. Remake ke lay se tou fòm tan pase lie : menm moun ki pale angle depi yo piti fè erè a.

De pè anplis sou direksyon

Steal ak rob. Steal — vòlè yon objè ; rob — piyaje yon kote oswa yon moun. Kreyòl la di vòlè pou toude.

They stole my bike. · The shop was robbed.

Win ak beat. Win — genyen yon konpetisyon ; beat — bat yon advèsè.

We won the match. · We beat Liverpool. (men jamè « we won Liverpool »)

Mo ki sanble sinonim san yo pa ye

Mo	Siyifikasyon	Pa konfonn ak
travel	vwayaje kòm aktivite (pa ka konte)	a trip / a journey — yon vwayaj presi
work	travay kòm aktivite (pa ka konte)	a job — yon pòs, yon travay
sensible	rezonab, ki gen bon sans	sensitive — sansib, fasil pou blese
economic	ekonomik (ki gen rapò ak ekonomi)	economical — ekonomik (ki fè ou ekonomize)
historic	istorik, ki gen yon enpòtans istorik	historical — istorik, ki gen rapò ak sa ki pase
actually	an reyalite	currently — aktyèlman

De nan mo sa yo se fo zanmi evidan : sansib an kreyòl koresponn ak sensitive, e aktyèlman ak currently. Kreyòl la gen yon sèl mo, ekonomik, pou economic ak economical, ak yon sèl, istorik, pou historic ak historical.

❌ I have a good work. → ✅ I have a good job. ❌ I had a nice travel. → ✅ I had a nice trip.

Erè sa yo dire plizyè ane egzakteman paske yo pa anpeche kominikasyon. Can you borrow me a pen konprann parfètman, kidonk pesonn pa korije l — e fraz la kenbe pandan dis ane. Se poutèt sa nou korije yo sèlman ak volonte : chwazi de nan yo ou tèt ou ap fè erè, e itilize yo ak konsyans semèn sa a.

Mwatye pè sa yo nan yon sèl konvèsasyon

A: Could you lend me your charger? I left mine at work.

B: Sure. Remind me to take it home tonight.

A: Will do. Did you hear about Sam? Someone stole his bike.

B: No! Actually, that's the third one this month.

Lend, remind, take, hear, steal ak actually — chak fè yon bagay marasa li pa t ap kapab fè.

Teste sa ou fèk li a

Tès ki anba a prezante pè sa yo nan fraz òdinè. Fè atansyon ak direksyon an.