Irony, Understatement र Subtext
अंग्रेजी लेखकले भन्न खोजेको कुराको उल्टो कसरी भन्छन् — र स्वरको सहाराविना यसलाई कसरी सुन्ने।
बोलीचालीमा irony स्वरले बोक्छ। पानामा यसलाई बेमेल ले बोक्छ — शब्द र परिस्थितिबीच, वा register र विषयबीचको बेमेल। यसलाई चुक्नु भनेको text लाई उल्टो पढ्नु हो।
Verbal irony: शब्द बनाम परिस्थिति
The train was cancelled, my phone died and it began to rain. Wonderful.
wonderful लाई ironic बनाउने एउटै कुरा छ: अघिल्लो वाक्य पढेपछि यो इमानदार हुनै सक्दैन। नेपालीमा पनि बिग्रेको अवस्थामा “वाह, कति राम्रो!” भनिन्छ, तर त्यहाँ स्वरले मद्दत गर्छ; पानामा त्यो सहारा हुँदैन। Clue सधैँ context मा हुन्छ, शब्दमा कहिल्यै हुँदैन।
Irony, sarcasm, र यो फरक किन महत्त्वपूर्ण छ
यी एउटै होइनन्, र अंग्रेजी बोल्नेहरूले यिनलाई निशाना कसमाथि छ भनेर छुट्याउँछन्:
- Irony — भनिएको कुरा र भन्न खोजिएको कुराबीचको दूरी। प्रायः नरम, प्रायः कुनै परिस्थितितर्फ लक्षित।
- Sarcasm — कुनै व्यक्तिमाथि लक्षित irony, चोट पुर्याउने उद्देश्यसहित। Oh, brilliant work.
- Satire — कुनै संस्थामाथि लक्षित लामो, निरन्तर irony।
Sarcasm लाई irony ठानेर पढ्दा शत्रुता कम आँकिन्छ; irony लाई sarcasm ठानेर पढ्दा नभएको शत्रुता खडा हुन्छ। व्यावसायिक सन्दर्भमा यही फरकले कुनै सन्देश ठट्टा थियो कि गुनासो भन्ने तय गर्छ।
Understatement
अंग्रेजी, र विशेषगरी British अंग्रेजी, नियमित रूपमा कुरालाई घटाएर भन्छ:
| लेखिएको | अर्थ |
|---|---|
| not bad | राम्रो, कहिलेकाहीँ धेरै राम्रो |
| a slight problem | गम्भीर समस्या |
| I wasn't overly impressed | मलाई यो नराम्रो लाग्यो |
| somewhat unusual | असाधारण |
| it could have gone better | यो विपत्ति नै थियो |
यिनलाई शाब्दिक अर्थमा पढ्दा नियमित रूपमा गलत चित्र बन्छ — लेखकले कति तीव्र रूपमा महसुस गरिरहेका छन्, त्यसलाई तपाईं निरन्तर कम आँक्नुहुन्छ।
Litotes: उल्टोलाई नकारेर पुष्टि गर्ने
एउटा विशेष र धेरै आम रूप: not unreasonable, no small achievement, not without merit, hardly ideal।
दोहोरो negative हिचकिचाहट होइन। Not unreasonable को अर्थ reasonable हो, अलिकति सर्तसहित; no small achievement साँचो प्रशंसा हो। नेपालीको “नराम्रो त होइन” जस्तै, यो उत्साहित नसुनिई सकारात्मक हुने तरिका हो, जुन अंग्रेजीको व्यावसायिक लेखनमा ठ्याक्कै मिल्छ।
Register को बेमेल
सामान्य विषयमा भारी, औपचारिक भाषाले ठट्टाको सङ्केत दिन्छ:
The committee convened for ninety minutes to deliberate upon the strategic positioning of the office biscuit tin.
कुनै पनि शब्द ironic छैन। औपचारिकता ironic छ, जुन बिस्कुटमा लगाइएको छ।
उल्टो पनि काम गर्छ — कुनै गम्भीर कुराबारे हल्का भाषाले dark humour वा बेवास्ताको सङ्केत दिन्छ, र कुन हो भन्ने निर्णय पाठकको हो।
Rhetorical questions
केही नसोध्ने प्रश्नले एउटा भनाइ दिइरहेको हुन्छ, प्रायः बलियो भनाइ:
And how much did this consultation cost? £400,000.
Who could possibly have predicted that? (सबैले गरेका थिए)
दोस्रो किसिम — यस्तो प्रश्न जसको जवाफ स्पष्ट र असजिलो छ — editorial लेखनमा आलोचना गर्ने मानक माध्यम हो।
Scare quotes र hedges
The "consultation" lasted four days.
His so-called expertise.
आवश्यक नभएको ठाउँमा कुनै शब्दको वरिपरि राखिएका quotation marks ले त्यो शब्दलाई अस्वीकार गर्छन्। So-called ले यही कुरा खुलेरै गर्छ।
Dramatic irony र भरोसा गर्न नसकिने narration
कहिलेकाहीँ पाठकलाई narrator भन्दा बढी थाहा हुन्छ:
I was confident the meeting had gone well. Nobody replied to my follow-up, but people are busy in June.
Narrator एउटा कुरा विश्वास गर्छ; उसले बताएका विवरणले अर्कै दिशातिर इशारा गर्छन्। जब कुनै narrator को प्रमाणले उसकै निष्कर्षलाई बारम्बार खण्डन गर्छ, तब प्रमाण नै लेखकको आवाज हो।
जब तपाईं छुट्याउन सक्नुहुन्न
कहिलेकाहीँ पक्का हुने साँच्चै कुनै उपाय हुँदैन — text ले स्वर हटाउँछ, र छोटा सन्देशले context पनि हटाउँछन्। दुई व्यावहारिक नियम:
- तपाईंले पाएको लेखनमा, गलत हुँदाको मूल्य कम छ भने इमानदार अर्थ मानेर पढ्नुहोस्, नत्र सोध्नुहोस्: Sorry — serious or joking? लेख्नु सामान्य कुरा हो।
- तपाईंले पठाउने लेखनमा, सम्झनुहोस् कि तपाईंको पाठकको पनि उही समस्या छ। बोल्दा ठ्याक्कै मिल्ने irony email मा प्रायः असफल हुन्छ, र भाषा र संस्कृतिबीच सबैभन्दा बढी असफल हुन्छ, जहाँ तपाईं सामान्यतया के भन्नुहुन्छ भन्ने पाठकसँग कुनै आधार हुँदैन।
आफैँलाई कसरी जाँच्ने
सोध्नुहोस्: के इमानदार लेखकले यो परिस्थितिका लागि यी शब्द छान्थ्यो? जवाफ होइन भने — तथ्यका हिसाबले अति सकारात्मक, विषयका हिसाबले अति औपचारिक, परिस्थितिको गम्भीरताका हिसाबले अति शान्त — तपाईं irony पढ्दै हुनुहुन्छ।
Irony साझा जानकारीको परीक्षा हो। परिस्थिति वास्तवमा के हो भन्ने तपाईंलाई थाहा छ भनेर लेखकले मान्न सक्दा मात्र यसले काम गर्छ, त्यसैले विदेशी भाषामा पढ्न सकिने हुने अन्तिम कुरा यही हो, र संस्कृतिबीच सबैभन्दा पहिले असफल हुने पनि यही। यसलाई चुक्नु शब्दभण्डारको कमी होइन — लेखकले मानेको context तपाईंसँग अझै साझा नभएको मात्र हो।
आफैँ परीक्षा गर्नुहोस्
तलको क्विजले वाक्यले शाब्दिक रूपमा के भन्छ भन्ने होइन, लेखकले वास्तवमा के भन्न खोजेका हुन् भनेर सोध्छ।