Қанчалик тез-тез? Такрорийлик равишлари ва уларнинг гапдаги ўрни
Always, usually, sometimes, never — улар нимани билдиради ва уларни қаерга қўйиш кераклигини ҳал қиладиган сўз тартиби қоидаси.
Бирор нарса қанчалик тез-тез бўлишини айтиш учун икки нарса керак: тўғри сўз ва тўғри ўрин. Одатда ўринда хато қилинади.
Шкала
| Равиш | Тахминан | Эслатма |
|---|---|---|
| always | 100% | |
| almost always | 95% | |
| usually / normally | 90% | normally бироз бетарафроқ |
| often / frequently | 70% | frequently расмийроқ |
| sometimes | 50% | |
| occasionally | 30% | |
| rarely / seldom | 10% | seldom анча китобий |
| hardly ever | 5% | сўзлашувда жуда тез-тез учрайди |
| never | 0% |
Hardly ever бирикмасини яхшилаб ўрганиб олган маъқул: бу «деярли ҳеч қачон» деган маънони беради ва сўзлашувда китобий эшитиладиган seldomга қараганда анча тез-тез учрайди.
Улар қаерда туради
Маъно феъли олдида:
I always drink coffee in the morning.
She never eats breakfast.
«be» феълидан кейин:
He is always late. (always is эмас)
They are usually here by nine.
Ёрдамчи феъл ва маъно феъли орасида:
I have often wondered about that.
You should always check the date.
Бир қаторли қоида — маъно феъли олдида, лекин «be»дан кейин ва биринчи ёрдамчи феълдан кейин.
Инкор гапларда равиш «don't»дан кейин туради
Бу ерда хато қилиш осон: қоида аксинча бўлиб кетгандек кўринади.
- ✅ I don't usually work on Fridays.
- ❌ I usually don't work on Fridays. (тушунишади, лекин бу табиий сўз тартиби эмас)
Баъзисини четга чиқариш мумкин, баъзисини мумкин эмас
Sometimes, usually, often, occasionally сўзларини урғу бериш учун гапнинг бошига ёки охирига қўйиш мумкин:
- ✅ Sometimes I walk to work.
- ✅ I walk to work sometimes.
Always, never, rarely ва hardly ever бундай қила олмайди — одатдаги гапларда уларни ўртада қолдиринг.
- ❌ Never I go there.
- ✅ I never go there.
Never ўзи инкор
❌ I don't never go there. ✅ I never go there.
Инглиз тилида инкор такрорланмайди. Never бутун ишни ўзи бажаради. Ўзбекчада эса «ҳеч қачон бормайман» дейилади — феълнинг ўзи ҳам инкорда, инглизчада эса феъл дарак шаклда қолади. Бу rarely, seldom ва hardly ever сўзларига ҳам тегишли — уларнинг ҳеч бири don't билан бирикмайди.
Узун бирикмалар четга чиқади
every day, once a week, twice a month, from time to time каби бирикмалар бошқача ҳаракат қилади — улар гапнинг бошига ёки охирига қўйилади, ўртасига эмас.
✅ I go swimming twice a week. ✅ Every morning, she walks the dog. ❌ I twice a week go swimming.
Уларни қандай тузиш керак: once / twice / three times + a day, a week, a month, a year. Эътибор беринг: «one time» ёки «two times» эмас, once ва twice дейилади, учдан бошлаб эса — three times a week.
Қандай сўраш мумкин
- How often do you travel for work?
- — About once a month. / Hardly ever.
Small talk, ва унда деярли ҳаммаси — такрорийлик ҳақида
A: How often do you go to the gym?
B: Two or three times a week, usually. You?
A: Hardly ever, to be honest. I sometimes walk instead.
B: That counts! I never walk anywhere.
Кузатинг: usually охирида, hardly ever ўртада, never маъно феълининг олдида — уч позициянинг ҳаммаси битта қисқа диалогда учради.
Ўзингизни текшириб кўринг
Қуйидаги тест асосан гапдаги ўринга бағишланган — баллар айнан шу ерда йўқолади.