Келаси замон: going to ва will

Инглиз тилида ягона келаси замон йўқ. Аввало керак бўладиган икки шакл — going to ва will, ва улар орасидаги танлов қарорни қандай қабул қилганингизга боғлиқ, воқеанинг қанчалик узоқлигига эмас.

Going to: режалар ва аниқлик

Гапириш лаҳзасидан олдин қабул қилинган қарорлар учун, шунингдек айни пайтда кўриниб турган нарсага асосланган тахминлар учун going to ишлатинг.

• I'm going to study medicine. (қарор аввалроқ қабул қилинган)
• We're going to visit my parents on Sunday. (келишилган)
• Look at those clouds — it's going to rain. (кўриниб турган далил)

Шакли: am / is / are + going to + феълнинг асосий шакли.

Will: гапириш лаҳзасидаги қарорлар ва фикрлар

Айни пайтда қабул қилинган қарорлар учун, ёрдам таклиф қилиш, ваъда бериш ва фикрга асосланган тахминлар учун will ишлатинг.

• The phone's ringing. I'll get it. (шу лаҳзада қарор қилди)
• I'll help you with that. (ёрдам таклиф қилиш)
• I think she'll like it. (фикр)

Шакли: барча шахслар учун will + асосий шакл. Инкор шакли: won't.

Классик таққослаш

A: We need more milk.

B: OK, I'll buy some. (ҳозир қарор қилади)

A: Why are you taking the car?

B: I'm going to buy milk. (аввалдан режалаштирган)

Текшириш саволи — буни оғзингизни очишдан олдин билдингизми? Агар ҳа бўлса — going to. Агар гапириш жараёнида қарор қилсангиз — will.

Келишилган ишлар учун Present Continuous

Вақти ва жойи аниқ келишилган ишлар учун инглиз тили кўпинча Present Continuous ишлатади:

• I'm meeting Anna at six.
• We're flying to Rome on Tuesday.

Бу жуда кенг тарқалган ва кундаликда ёзиладиган воқеалар учун табиий эшитилади.

Жадваллар учун эса Present Simple

Умумий жадваллар — поездлар, рейслар, сеанслар, ўқув семестрлари — келаси замон ҳақида гап кетса ҳам, Present Simple да берилади.

• The train leaves at 6:40.
• The film starts at eight.

Фарқ шундаки: I'm meeting Anna at six — бу сизнинг келишувингиз, the train leaves at six эса биров эълон қилган жадвал.

Will нинг яна икки вазифаси

Won't — рад этиш. Нарсалар билан ишлатилганда «ишлагиси келмаяпти» дегани:

• The car won't start.
• She won't listen to me.

Shall — таклиф ва чорловлар учун, фақат I ва we олмошлари билан. У саволларда сақланиб қолган, бошқа ҳолларда эса деярли йўқолган:

• Shall I open the window? (ёрдам таклиф қилиш)
• Shall we go? (чорлаш)

When, if, as soon as сўзларидан кейин will бўлмайди

Бу хато ҳаммасидан узоқроқ сақланади. Вақт ва шарт сўзларидан кейин инглиз тили маъноси келаси замон бўлса ҳам, ҳозирги замонни қўяди.

• ❌ I'll call you when I will arrive.
• ✅ I'll call you when I arrive.
• ✅ If it rains, we'll stay in.
• ✅ As soon as she gets here, we'll start.

Will бунда йўқолиб кетмайди — фақат гапнинг иккинчи ярмида қолади.

Қисқача шпаргалка

Вазият	Ишлатамиз
Аввалдан ҳал қилинган	going to
Айни пайтда ҳал қиламиз	will
Таклиф ёки ваъда	will
Кўриниб турган далил	going to
Аниқ келишув	Present Continuous
Эълон қилинган жадвал	Present Simple
When / if / as soon as сўзларидан кейин	Present Simple

Телефон орқали келишамиз

A: What are you doing on Saturday?

B: We're going to paint the kitchen. Why?

A: I was going to ask you to lunch. I'll call you next week instead.

B: Do — I'll be free once the kitchen's finished. The shop opens at nine, so we'll start early.

Are you doing — келишув, going to paint — режа, I'll call — жойида қилинган қарор, opens — дўконнинг жадвали.

Ўзингизни текшириб кўринг

Қуйидаги тест қарор қабул қилиш лаҳзаси бўйича фарқни текширади — айнан шу лаҳза бу шаклларни ажратади.