Эга ва кесимнинг мослашуви
Қайси эгага феълнинг қайси шакли мос келади — шу жумладан эга феълнинг ёнида турган сўз бўлмайдиган ҳолатлар ҳам бор.
Асосий қоида оддий. Баллар эгани топиш кўринганидан қийинроқ бўладиган ҳолатларда йўқолади.
Асосий қоида
Эга бирлик бўлса → феъл ҳам бирлик. Кўплик бўлса → кўплик.
- The dog barks. / The dogs bark.
- She has a car. / They have a car.
Мана бу қизиқ ҳолга эътибор беринг: present simple-да -s қўшимчасини бирлик шакл олади — бу отларга тескари.
1-тузоқ: эга ва феъл орасидаги сўзлар
Феъл эга билан мослашади, энг яқин турган от билан эмас.
The box of chocolates is on the table. (турган — қути, конфетлар эмас)
The results of the survey were surprising.
Қандай текшириш керак — эга ва феъл орасида турган ҳамма нарсани ўйда олиб ташланг. The box … is. Оралиқдаги бирикма қанчалик узун бўлмасин, мослашув шундай аниқланади.
as well as, along with, together with, in addition to иборалари ҳам эгани ўзгартирмайди:
- ✅ The manager, as well as the assistants, is attending.
2-тузоқ: кўплик каби кўринадиган саналмайдиган отлар
News, information, advice, furniture, luggage, money, research инглиз тилида бирлик шаклда ишлатилади. Ўзбекчадаги «маълумотлар», «маслаҳатлар» кўпликда бўлгани учун бу ерда informations, advices хатолари тез-тез учрайди.
❌ The news are bad. ✅ The news is bad.
❌ These informations are useful. ✅ This information is useful.
mathematics, physics, economics, politics каби фан номлари ҳам шундай ишлатилади — -s қўшимчаси бўлса ҳам: Physics is hard.
Мана бу иккитаси эса аксинча
Икки қисмдан иборат нарсалар кўплик шаклни талаб қилади: trousers, jeans, glasses, scissors.
- ✅ My glasses are on the desk. (бирлик фақат a pair of glasses is орқали чиқади)
3-тузоқ: each, every, everyone
Қанча одам ҳақида гап кетмасин, ҳаммаси бирлик шаклда туради.
- Everyone is here. (are эмас)
- Each of the students has a folder.
somebody, nobody, anything, neither сўзлари билан ҳам шундай: Neither of them was available.
4-тузоқ: there is / there are
Феъл ўзидан кейин турган сўз билан мослашади.
- There is a problem. / There are problems.
- Санашда — биринчи элемент билан: There is a table and four chairs.
5-тузоқ: and ва or
- A and B → кўплик: Tom and Sara are coming.
- A or B → энг яқини билан мослашади: Either the manager or the assistants are coming.
6-тузоқ: жамловчи отлар
Team, family, company, government, staff, class бир нечта одамдан иборат битта гуруҳни билдиради ва инглиз тили танловни сизга қолдиради:
| Мисол | Урғу | |
|---|---|---|
| бирлик | The team is playing well. | яхлитликка |
| кўплик | The team are arguing among themselves. | ичидаги одамларга |
Британия варианти кўпликни Америка вариантига қараганда анча эркин қўллайди. Иккаласи ҳам тўғри — лекин бир матн ичида биттасини тутинг.
7-тузоқ: эга вазифасидаги ҳаракат
Эга -ing шакли ёки бутун эргаш гап бўлганда, у битта нарса сифатида ҳисобланади, шунинг учун феъл бирлик шаклда туради.
- ✅ Reading books is relaxing. (books кўплик бўлса ҳам, are эмас)
- ✅ What we need now is more time.
8-тузоқ: a number of ва the number of
Бу икки ибора ташқаридан ўхшаш кўринса ҳам, аксинча ишлайди.
- A number of students are waiting. («бир нечта» деганни билдиради → кўплик)
- The number of students is falling. (соннинг ўзи → бирлик)
a lot of, most of, half of, some of иборалари ичида ofдан кейинги от қарор қабул қилади: Half of the cake is gone. / Half of the guests have left.
Ўзингизни текшириб кўринг
Қуйидаги тест деярли тўлиқ шу тузоқларга қурилган.