Об-ҳаво ва йил фасллари
Инглиз тилида об-ҳаво ҳақида қандай гаплашиш керак: лексика, шахссиз it ва нега бу энг хавфсиз суҳбат мавзуси эканлиги.
Об-ҳаво — инглиз тилидаги small talk учун энг кўп учрайдиган мавзу ва у билан бирга биринчи кундан керак бўладиган грамматик хусусият келади.
Шахссиз «it»
Инглиз тилида эга мажбурий бўлиши керак, шунинг учун об-ҳаво ҳақидаги гапларда it ишлатилади, лекин бу сўз ҳеч нарсага тааллуқли эмас.
It's raining. · It's cold today. · It was sunny yesterday.
❌ Is raining. / ❌ Rains. ✅ It's raining.
Бу эга тушиб қоладиган она тилида гапирадиганлар учун тузоқ: ўзбек тилида ҳам «Ёмғир ёғяпти» деймиз, инглизчада эса ундай бўлмайди.
Асосий сўзлар
Сифатлар («it's» билан): sunny, cloudy, windy, rainy, snowy, foggy, hot, warm, cool, cold, freezing, wet, dry
Феъллар («it's + -ing» шаклида): raining, snowing, pouring (челаклаб қуяди)
It's windy and cold.
It's pouring — take an umbrella.
Отлар: rain, snow, wind, sun, cloud, storm, fog, ice
Кучини қандай билдириш мумкин
Об-ҳаво ҳақидаги деярли ҳар бир сўзнинг шкаласи бор ва тўғри танланган куч даражаси жонли нутқни дарслик тилидан ажратади.
| Кучсиз | Ўртача | Кучли |
|---|---|---|
| drizzle | rain | downpour, pouring |
| breeze | wind | gale |
| chilly, cool | cold | freezing |
| mild, warm | hot | boiling |
| damp | wet | soaked |
Shower — тез орада тугайдиган қисқа ёмғир; drizzle — узлуксиз ёғадиган майда ёмғир. Британияда иккаласи ҳам ҳақиқий жалага қараганда кўпроқ учрайди ва иккаласининг ҳам ўз феъли бор: it's drizzling.
Яна фойдали бўладиган сўзлар: humid (иссиқ ва нам, ноқулай), muggy (шу маънода, сўзлашув), sleet (қор аралаш ёмғир), hail (дўл), thunder and lightning (момақалдироқ ва чақмоқ), a heatwave (иссиқлик тўлқини), black ice (сирпанчиқ муз қатлами).
Ҳарорат
- It's 20 degrees.
- It's below zero.
- It's boiling. (жуда иссиқ, ноформал)
- It's freezing. (жуда совуқ — айнан 0°C дегани эмас)
Британияда ҳарорат Цельсий бўйича, АҚШда Фаренгейт бўйича ўлчанади. It's eighty degrees — Америкада илиқ ёз куни, Цельсий қўлланиладиган жойда эса ўлимга олиб борадиган иссиқ.
Об-ҳаво прогнозини қандай айтишади
- It's going to rain later. (булутлардан кўриниб турибди)
- They said it'll clear up this afternoon.
- There's a chance of showers tomorrow.
- It's supposed to snow at the weekend. (жуда кўп ишлатилади, «прогноз бўйича» дегани)
Йил фасллари
spring · summer · autumn (АҚШда: fall) · winter
Climate — уларнинг ортидаги узоқ муддатли манзара: алоҳида мавзу, имтиҳонда ҳам кўп учрайди.
Предлоглар: in spring, in the summer, in July, on Monday.
Қандай сўраш ва жавоб бериш мумкин
- What's the weather like? — It's lovely. / Not great.
- What's it like outside?
- Is it still raining? — No, it's stopped.
«What's the weather like?» — барқарор савол. How is the weather? эмас, бу таржимага ўхшаб эшитилади.
Нега бу ижтимоий жиҳатдан муҳим
Об-ҳаво ҳақида айтилган гап — нотаниш одам билан суҳбатни бошлашнинг стандарт усули. Гап об-ҳавода эмас: бу сизнинг мулоқотга тайёр эканингизнинг белгиси.
Cold today, isn't it? — Freezing!
Фақат «yes» деб жавоб бериш суҳбатни ёпиб қўяди. Камида битта сўз қўшинг.
Бутун маъно жавобда. Об-ҳаво ҳақидаги реплика — суҳбатга таклиф ва кутиладиган жавоб келишув плюс яна бир нарсадан иборат: сўздан, шикоятдан, режадан. Freezing! And it's supposed to snow tomorrow. Айнан иккинчи ярми салом-аликни суҳбатга айлантиради.
Автобус бекатидаги икки дақиқа
A: Miserable, isn't it?
B: Awful. It's been drizzling since seven.
A: They said it'd clear up by lunchtime.
B: They always say that. I didn't even bring a coat.
Бу ерда об-ҳаво ҳақида ҳеч қандай маълумот алмашилмайди. Одамлар иккаласи ҳам оддий эканини ва битта автобусни кутиб турганини аниқлаб олади.
Ўзингизни текшириб кўринг
Қуйидаги тестда — шахссиз it ва барқарор савол.