📋500 mo ki pi itil nan lavi chak jou an angle
500 mo angle ak siyifikasyon yo an kreyòl, ranje pa tèm : fanmi, manje, tan, chif, kay, transpò, travay, vèb ak ti mo ki lye fraz yo. Telechaje yo gratis an PDF.
Lis « mo ki pi nesesè yo » souvan sispann egzakteman kote bagay yo vin difisil : kèk san mo pa sifi pou kenbe yon konvèsasyon, e twa mil se twòp pou aprann pa kè. Senk san se kantite ki kouvri prèske tout yon jou òdinè : ou ka achte manje, eksplike sa ki fè ou mal, pran yon randevou, pale de fanmi ou ak de travay ou.
Men 500 yo, separe an 17 gwoup. Nan chak gwoup, mo yo pa swiv lòd alfabè a, men lòd yo parèt nan lavi reyèl la : alfabè a sèvi pou chèche, se pa pou memorize. Apre chak gwoup, gen yon ti analiz sou kote egzak mo sa yo pi souvan fè moun ki pale kreyòl bite.
Telechaje tout lis la an PDF — 500 mo ak siyifikasyon yo sou 10 paj : kenbe l sou telefòn ou, enprime l oswa make avèk kreyon sa ou deja aprann. Gratis e san enskripsyon.
Ki jan pou itilize lis la
- Pa li l yon sèl kou. Pran yon gwoup alafwa — sa sifi pou plizyè jou. Disèt gwoup, yon sèl pa semèn, sa fè kat mwa e tout lis la fini.
- Aprann pa pè, pa mo apa. drink coffee, go home, catch the bus pi fasil pou sonje pase coffee, home, bus yon sèl, e yo soti nan bouch ou deja ansanm. Fè yon pè konsa ou menm pou chak mo : li ba ou gramè an plis.
- Teste tèt ou ak fraz. Yon mo ou rekonèt nan lis la poko aprann : sa ki vini poukont li lè ou bezwen l la, se sa ki aprann vre.
- Antre ki gen plizyè mo — ice cream, thank you, get up, post office — konte kòm yon sèl inite, paske yo aprann e yo pwononse yo antye.
Pa gen transkripsyon fonetik isit la avèk entansyon : règ lekti angle yo eksplike apa, nan blòk sou lekti depi zewo a, e dis règ pi itil pase senk san transkripsyon.
Sa lis la genyen
Disèt gwoup : ale dirèkteman nan sa ou bezwen an oswa pase yo youn apre lòt :
- Moun ak fanmi — 28 mo
- Kò a, sante ak doktè — 26 mo
- Kay la ak bagay ladan l — 36 mo
- Manje ak bwason — 40 mo
- Rad — 18 mo
- Tan, jou ak woutin — 34 mo
- Chif — 24 mo
- Move tan, sezon ak lanati — 22 mo
- Vil la ak kote yo — 26 mo
- Transpò ak chemen — 22 mo
- Travay ak etid — 26 mo
- Lajan ak achte — 22 mo
- Telefòn, entènèt ak teknoloji — 16 mo
- Vèb prensipal yo — 60 mo
- Adjektif — 38 mo
- Ti mo ki lye fraz yo : pwonon, kesyon, prepozisyon — 46 mo
- Mo politès ak ti fraz — 16 mo
1. Moun ak fanmi (28 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| mother | manman |
| father | papa |
| parents | paran (manman ak papa) |
| son | pitit gason |
| daughter | pitit fi |
| child | timoun, pitit |
| children | timoun yo |
| brother | frè |
| sister | sè |
| baby | ti bebe |
| husband | mari |
| wife | madanm |
| family | fanmi |
| grandmother | grann |
| grandfather | granpè |
| aunt | matant |
| uncle | tonton, monnonk |
| cousin | kouzen, kouzin |
| friend | zanmi |
| man | gason, nonm |
| woman | fanm |
| boy | ti gason |
| girl | ti fi |
| people | moun |
| person | moun |
| neighbour | vwazen |
| guest | envite |
| name | non |
Fo zanmi : an kreyòl, paran vle di manman ak papa, men tou nenpòt manm nan fanmi an (paran mwen yo ka vle di tout fanmi m) ; an angle, parents se sèlman manman ak papa, e rès fanmi an di relatives. People se deja yon pliryèl : ou di people are waiting, jamè people is. Kreyòl la itilize menm mo moun pou yon sèl moun ak pou plizyè (moun yo) ; angle gen de fòm : person pou yonn, people pou plizyè (two people, pa two persons). Kreyòl la make pliryèl la ak yo (timoun yo) ; an angle, children se pliryèl iregilye child : pa janm childs. Fanmi pa alyans fòme ak -in-law : mother-in-law, brother-in-law (« bèlmè », « bofrè »).
2. Kò a, sante ak doktè (26 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| head | tèt |
| face | figi |
| eye | je |
| ear | zòrèy |
| nose | nen |
| mouth | bouch |
| tooth | dan |
| hair | cheve |
| hand | men |
| arm | bra |
| leg | janm |
| foot | pye |
| finger | dwèt |
| back | do |
| stomach | vant |
| heart | kè |
| skin | po |
| body | kò |
| doctor | doktè |
| nurse | enfimyè, enfimyèz |
| medicine | medikaman |
| pain | doulè |
| cough | tous |
| fever | lafyèv |
| ill | malad |
| hurt | fè mal, gen doulè |
Kreyòl la tou mete posesè a apre non an (men mwen, tèt mwen) e angle mete l devan : I wash my hands, my head hurts. Pa bliye mo posesif la : pa di I wash hands. Yon mo tankou dan oswa pye pa chanje nan kreyòl pou fè pliryèl (se yo ki vini : dan yo) ; an angle, tooth ak foot gen pliryèl iregilye : teeth, feet. Hair pa ka konte : her hair is long, pa her hairs are long. Pou doulè, fè mal pa tradui mo pou mo : ou di My back hurts, I have a headache oswa I have a pain in my back, jamè My back is hurting me. Atansyon tou ak ill ak sick : yo pa fèt pou menm fraz (a sick person, men I am ill), e toude mande be : I am sick, pa I sick.
3. Kay la ak bagay ladan l (36 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| house | kay (bilding lan) |
| home | lakay |
| flat | apatman |
| room | chanm, pyès |
| kitchen | kizin |
| bedroom | chanm dòmi |
| bathroom | saldeben |
| living room | salon |
| door | pòt |
| window | fenèt |
| wall | mi |
| floor | atè, etaj |
| stairs | eskalye |
| garden | jaden |
| key | kle |
| table | tab |
| chair | chèz |
| bed | kabann |
| sofa | kanape |
| lamp | lanp |
| light | limyè |
| fridge | frijidè |
| cooker | recho |
| sink | lavabo |
| shower | douch |
| toilet | twalèt |
| towel | sèvyèt |
| soap | savon |
| mirror | miwa |
| cup | tas |
| plate | asyèt |
| glass | vè |
| spoon | kiyè |
| fork | fouchèt |
| knife | kouto |
| bottle | boutèy |
Kreyòl la gen kay (bilding lan) ak lakay (kote ou rete), sa ki sanble ak house ak home ; epi tankou an kreyòl (Mwen prale lakay), go home pa gen prepozisyon : pa janm go to home. Men si ou di ale nan kay la (yon bilding presi), angle mande prepozisyon an : go to the house. Pou di kote ou ye, kreyòl la di Li lakay ; angle mande at home. Kreyòl la itilize nan pou prèske tout kote (nan kay la, nan kizin nan) ; angle chwazi in the kitchen, at home. Flat se mo britanik, apartment se mo ameriken. Light vle di limyè e lanp tou : turn on the light. Pliryèl rete ak -s : three tables, pa three table.
4. Manje ak bwason (40 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| food | manje |
| water | dlo |
| bread | pen |
| milk | lèt |
| tea | te |
| coffee | kafe |
| juice | ji |
| sugar | sik |
| salt | sèl |
| egg | ze |
| cheese | fwomaj |
| butter | bè |
| meat | vyann |
| chicken | poul |
| fish | pwason |
| rice | diri |
| pasta | pasta, espageti |
| potato | pòmdetè |
| tomato | tomat |
| onion | zonyon |
| vegetable | legim |
| fruit | fwi |
| apple | pòm |
| banana | fig |
| orange | zoranj |
| soup | soup |
| salad | salad |
| sandwich | sandwich |
| cake | gato |
| ice cream | krèm, krèm glase |
| chocolate | chokola |
| breakfast | ti dejene, manje maten |
| lunch | dine, manje midi |
| dinner | manje aswè |
| meal | manje, repa |
| menu | meni |
| snack | ti goute |
| bill | nòt (nan restoran) |
| hungry | grangou |
| thirsty | swaf |
Bread, water, rice, meat, cheese pa ka konte : ou di some bread, some water, pa a bread. Kreyòl la di yon pen oswa yon dlo pou yon moso oswa yon vè, e li pa mete -s sou non yo apre yon chif (twa pen) ; an angle ou mete pòsyon an ak of : a glass of water, a loaf of bread, a piece of cake, e ou fè pliryèl sou non ki ka konte a : three apples. Hungry ak thirsty se pyèj santral gwoup sa a : kreyòl la di san vèb Mwen grangou, Mwen swaf, men angle mande be : I am hungry, pa I hungry, pa I have hunger. Atansyon ak sans repa yo : lunch se manje midi a e dinner se manje aswè a, men dinner ka vle di tou gwo manje a nan mitan jounen an.
5. Rad (18 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| clothes | rad |
| shirt | chemiz |
| T-shirt | mayo, tee-shirt |
| trousers | pantalon |
| jeans | jean |
| dress | wòb |
| skirt | jip |
| jacket | jakèt |
| coat | manto |
| shoes | soulye |
| socks | chosèt |
| hat | chapo |
| scarf | echap |
| gloves | gan |
| belt | sentiwon |
| size | gwosè, nimewo |
| pòch | |
| umbrella | parapli |
Clothes, trousers, jeans, shoes, gloves toujou nan pliryèl an angle : my trousers are new, men kreyòl la di pantalon mwen an nèf, nan sengilye. Clothes mande yon vèb pliryèl : clothes are, jamè clothes is. Yo konte yo pa pè : a pair of shoes, ; kreyòl la di de soulye san -s, men angle ekri two pairs of shoes. Kreyòl la gen yon sèl vèb, mete, pou wear ak pou put on (Li mete yon wòb wouj se swa li gen l sou li, swa li fèk mete l) ; an angle yo separe : wear se yon eta, put on se yon aksyon.
6. Tan, jou ak woutin (34 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| time | tan, lè |
| day | jou |
| week | semèn |
| month | mwa |
| year | ane |
| hour | inè (60 minit) |
| minute | minit |
| second | segonn |
| today | jodi a |
| tomorrow | demen |
| yesterday | yè |
| morning | maten |
| afternoon | apremidi |
| evening | aswè |
| night | nwit |
| now | kounye a |
| soon | talè, byento |
| later | pita |
| early | bonè |
| late | reta, ta |
| always | toujou |
| never | jamè |
| sometimes | pafwa |
| often | souvan |
| usually | anjeneral |
| again | ankò |
| already | deja |
| still | toujou |
| yet | poko, ankò (nan fraz negatif ak kesyon) |
| weekend | wikenn |
| holiday | vakans, jou konje |
| birthday | fèt, anivèsè |
| clock | revèy |
| o'clock | inè egzak |
Jou nan semèn yo ak mwa yo pran yon lèt majiskil an angle — kreyòl la ekri yo ak lèt miniskil (lendi, janvye) : Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday ; January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December. Kreyòl la itilize nan pou prèske tout sa (nan mwa jiyè, nan maten) ; angle repati prepozisyon yo selon echèl la : at pou lè egzak (at six), on pou jou a (on Monday), in pou mwa, ane ak pati nan jounen an (in July, in the morning). Eksepsyon an aprann pa kè : at night. Toujou an kreyòl vle di always ak still tou (Li toujou nan kabann = li poko leve) ; an angle yo se de mo diferan : always ak still, He is always in bed pa vle di sa. Epi « tan » kouvri plizyè mo angle : time (What time is it?), hour (60 minit) ak o'clock.
7. Chif (24 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| zero | zewo |
| one | youn |
| two | de |
| three | twa |
| four | kat |
| five | senk |
| six | sis |
| seven | sèt |
| eight | uit |
| nine | nèf |
| ten | dis |
| eleven | onz |
| twelve | douz |
| twenty | ven |
| thirty | trant |
| fifty | senkant |
| hundred | san |
| thousand | mil |
| million | milyon |
| number | nimewo, chif |
| first | premye |
| last | dènye |
| half | mwatye |
| twice | de fwa |
Kreyòl la konstwi 70, 80 ak 90 pa adisyon ak miltiplikasyon (swasanndis, katreven, katrevendis) ; angle regilye : seventy, eighty, ninety. Apre yon chif, kreyòl la kite non an san mak (twa liv, senk timoun) ; an angle non an pran -s : three books, five children. Men pou hundred, thousand ak million menm, pa gen -s apre yon chif : two hundred, three thousand (e pa gen prepozisyon : a million people, pa a million of people). Òdinal yo (first, second, third…) sèvi tout tan, sitou pou dat : May the first.
8. Move tan, sezon ak lanati (22 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| weather | tan |
| sun | solèy |
| rain | lapli |
| snow | nèj |
| wind | van |
| cloud | nyaj |
| sky | syèl |
| ice | glas |
| storm | loraj, tanpèt |
| spring | prentan |
| summer | ete |
| autumn | otòn |
| winter | ivè |
| tree | pyebwa |
| flower | flè |
| river | rivyè |
| sea | lanmè |
| mountain | mòn |
| forest | forè |
| animal | bèt |
| dog | chen |
| cat | chat |
Kreyòl la dekri tan an ak fè (Li fè cho, Li fè frèt) oswa san sijè (Gen lapli, Gen van) ; angle mande be ak pwonon enpèsonèl it : It's cold, it's raining. Si ou tradui mo pou mo ou jwenn erè tankou It makes cold oswa Is raining. Mo tan an kreyòl kouvri de mo angle : weather (What's the weather like?) ak time (I don't have time). Sezon yo pran in : in summer, in winter. An angle ameriken, autumn di prèske toujou fall.
9. Vil la ak kote yo (26 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| place | kote, plas |
| city | vil (gwo) |
| town | ti vil, bouk |
| village | ti bouk |
| street | lari |
| road | wout |
| shop | boutik |
| supermarket | supèmache |
| market | mache |
| restaurant | restoran |
| café | kafe |
| hotel | otèl |
| hospital | lopital |
| pharmacy | famasi |
| bank | bank |
| post office | biwo lapòs |
| park | pak |
| museum | mize |
| cinema | sinema |
| library | bibliyotèk |
| church | legliz |
| centre | sant |
| address | adrès |
| map | kat, plan |
| corner | kwen |
| building | bilding |
Library se yon fo zanmi pou moun ki konnen libreri : an kreyòl, libreri se kote ou achte liv, pandan library se bibliyotèk la, kote ou prete liv ; yon libreri an angle se bookshop oswa bookstore. Vil an kreyòl kouvri city (gwo) ak town (ti). Prepozisyon kote yo : kreyòl la itilize nan pou prèske tout (nan boutik la, nan pak la), men angle separe : at montre yon pwen (at the shop), in di andedan (in the park), epi kwen lari a pran on : on the corner. Mo centre ekri center an angle ameriken.
10. Transpò ak chemen (22 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| car | machin |
| bus | bis |
| train | tren |
| plane | avyon |
| taxi | taksi |
| bike | bisiklèt |
| metro | mètro |
| ticket | tikè, biyè |
| station | estasyon |
| airport | ayewopò |
| passport | paspò |
| suitcase | valiz |
| seat | plas, chèz |
| driver | chofè |
| trip | vwayaj (kout), ale-retou |
| way | chemen, fason |
| left | gòch |
| right | dwat ; kòrèk |
| straight | tou dwat |
| stop | arè |
| platform | platfòm |
| flight | vòl |
Mwayen transpò a pran by e pa gen atik : by bus, by car, by train. Kreyòl la di pran bis la, ale ak machin nan, nan bis la ; sa ki ka fè ou di by the bus. « A pye » se yon eksepsyon : on foot, epi « sou bisiklèt » di by bike oswa on a bike. Kreyòl la gen yon sèl mo, vwayaj, pou trip, journey ak travel ; angle separe yo : trip se yon vwayaj kout, journey se wout la, e travel pa itilize kòm non ki ka konte (« yon vwayaj » = a trip, pa a travel). Direksyon yo : turn left, turn right, go straight on. Station se estasyon otobis oswa tren, e ticket se tikè a.
11. Travay ak etid (26 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| work | travay (aktivite a) |
| job | travay, djòb, pòs |
| office | biwo |
| boss | patwon, bòs |
| colleague | kolèg |
| meeting | reyinyon |
| company | konpayi, antrepriz |
| teacher | pwofesè, mèt, metrès |
| student | elèv, etidyan |
| school | lekòl |
| university | inivèsite |
| class | klas, kou |
| lesson | leson |
| homework | devwa |
| exam | egzamen |
| book | liv |
| pen | plim, stilo |
| pencil | kreyon |
| paper | papye |
| notebook | kaye |
| question | kesyon |
| answer | repons |
| word | mo |
| language | lang |
| English | angle |
| salary | salè |
Kreyòl la di travay pou work ak pou job : fò ou aprann fwontyè a. Work se aktivite a, e li pa ka konte (I'm at work, san atik) ; job se pòs la, e li ka konte (a new job). Fo zanmi : lecture se yon konferans oswa yon kou nan inivèsite, se pa lekti (reading). Kreyòl la di pwofesè pou nenpòt moun ki anseye ; an angle, pwofesè lekòl se teacher, e professor rezève pou inivèsite. Pou fè devwa, kreyòl la itilize fè, men angle di do homework (pa make homework) ; se menm pyèj la ak fè yon erè → make a mistake.
12. Lajan ak achte (22 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| money | lajan |
| price | pri |
| cash | kach |
| card | kat |
| change | monnen |
| receipt | resi |
| discount | rabè |
| sale | vant, solde |
| customer | kliyan |
| bag | sak |
| box | bwat |
| cheap | bon mache |
| expensive | chè |
| free | gratis |
| queue | liy, ke |
| shopping | makèt |
| wallet | bous, pòtfèy |
| coin | pyès monnen |
| note | biyè (lajan) |
| order | kòmand ; kòmande |
| basket | panye |
| delivery | livrezon |
« Peye ak kat » di pay by card ; men « peye kach » di pay in cash oswa pay cash. Money pa ka konte : kreyòl la di anpil lajan ; angle mande much money oswa a lot of money, jamè many money ni moneys. Se menm pyèj ak anpil : an kreyòl li vle di much ak many, men angle chwazi (much + pa ka konte, many + ka konte). Fo zanmi : sale vle di vant ak solde, se pa sal (dirty) ; note se yon biyè bank (an ameriken : bill) ; change se monnen yo remèt ou ; queue se liy lan (« fè ke » = to queue oswa to stand in line). Shopping se yon non ki pa ka konte : I love shopping, go shopping — pa go to shopping.
13. Telefòn, entènèt ak teknoloji (16 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| phone | telefòn |
| computer | òdinatè |
| laptop | laptòp |
| internet | entènèt |
| imèl | |
| message | mesaj |
| password | modpas |
| app | aplikasyon |
| screen | ekran |
| camera | kamera, aparèy foto |
| photo | foto |
| TV | televizyon, tele |
| website | sitwèb |
| file | dosye |
| charger | chajè |
| online | anliy |
« Rele yon moun » pa gen prepozisyon an kreyòl, ni an angle : I'll call you tomorrow, pa call to you. Message pran yon konplemen : send me a message. Sou entènèt ak sou telefòn di on : on the internet, on my phone. Imèl se email (oswa mail an britanik) ; pou telefòn pòtab la, angle di mobile (britanik) oswa cell phone (ameriken).
14. Vèb prensipal yo (60 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| be | se, ye |
| have | gen, genyen |
| do | fè |
| go | ale |
| come | vini |
| get | jwenn, resevwa |
| make | fè, fabrike |
| take | pran |
| give | bay |
| want | vle |
| need | bezwen |
| like | renmen (yon ti jan) |
| love | renmen anpil |
| know | konnen |
| think | panse |
| say | di |
| tell | di, rakonte |
| ask | mande |
| see | wè |
| look | gade |
| watch | gade (ak atansyon) |
| hear | tande |
| listen | koute |
| speak | pale (yon lang) |
| talk | pale, koze |
| read | li |
| write | ekri |
| eat | manje |
| drink | bwè |
| sleep | dòmi |
| wake up | reveye |
| get up | leve |
| wash | lave |
| understand | konprann |
| study | etidye |
| learn | aprann |
| teach | anseye |
| play | jwe |
| run | kouri |
| walk | mache |
| sit | chita |
| stand | kanpe |
| open | louvri |
| close | fèmen |
| start | kòmanse |
| finish | fini |
| help | ede |
| wait | tann |
| meet | rankontre |
| live | rete, viv |
| stay | rete |
| leave | ale, kite |
| arrive | rive |
| buy | achte |
| sell | vann |
| pay | peye |
| cook | kwit manje |
| call | rele |
| drive | kondwi |
| use | itilize, sèvi ak |
Kreyòl la gen yon sèl vèb fè pou do ak make, yon sèl gade pou look ak watch, yon sèl di pou say ak tell, yon sèl rete pou live ak stay, yon sèl renmen pou like ak love, ak yon sèl konnen pou know : angle separe yo (I made a mistake, men I do my homework ; I watch television ; I live in Cap-Haïtien). Pou eta yo, kreyòl la pa itilize vèb ditou (Mwen grangou, Mwen cho) oswa li itilize gen pou laj (Mwen gen vennan) ; angle di be : I am hungry, I am twenty, I am cold. Swasant vèb gwoup sa a kouvri prèske tout pawòl chak jou. Kreyòl la pa chanje vèb la pou pase a (Mwen manje, Mwen te manje), men angle chanje fòm lan, e pifò nan yo iregilye : go → went, have → had, see → saw, take → took, buy → bought, make → made, give → gave. Wake up ak get up se vèb ak patikil : kreyòl la gen yon sèl mo (reveye, leve), angle mande de. Pi bon se aprann vèb la ak patikil li ak prepozisyon li depi nan kòmansman : listen to music, wait for me, look at this, ask for help — an kreyòl, koute, tann, gade ak mande pa mande prepozisyon. Fo zanmi : attend vle di patisipe nan yon reyinyon oswa yon kou, se pa atann (wait).
15. Adjektif (38 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| good | bon |
| bad | move |
| big | gwo, gran |
| small | piti |
| new | nouvo |
| old | vye ; granmoun |
| young | jèn |
| long | long |
| short | kout |
| high | wo |
| low | ba |
| hot | cho |
| cold | frèt |
| warm | tyèd |
| happy | kontan |
| sad | tris |
| angry | fache |
| tired | fatige |
| nice | janti, bèl |
| beautiful | bèl |
| easy | fasil |
| difficult | difisil |
| fast | rapid |
| slow | dousman |
| strong | fò |
| weak | fèb |
| clean | pwòp |
| dirty | sal |
| full | plen |
| empty | vid |
| far | lwen |
| wrong | fo, mal |
| same | menm |
| different | diferan |
| important | enpòtan |
| ready | pare |
| busy | okipe |
| funny | komik |
An kreyòl, adjektif la vini apre non an e li pa chanje (kay wouj, kay yo wouj) ; an angle li toujou vini avan e li pa janm chanje : a big house, big houses. Kout yo konpare ak -er/-est (older, the oldest) ; long yo ak more/most (more important), men kreyòl la di pi … pase pou tout (pi gwo pase), sa ki fè di more big olye de bigger. Yon adjektif pa bezwen vèb nan kreyòl (Li gran, Mwen kontan) ; an angle ou toujou mande be : she is tall, I am happy. Laj la di ak be e pa ak gen : she is three oswa she's three years old. Fo zanmi : sympathetic pa vle di senpatik (nan sans « ki fè plezi ») ; li vle di « ki konprann pèsonn ak pitye », pou « senpatik » ou di nice oswa friendly.
16. Ti mo ki lye fraz yo : pwonon, kesyon, prepozisyon (46 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| I | mwen, m |
| you | ou, nou |
| he | li |
| she | li |
| it | li (pou bagay) |
| we | nou |
| they | yo |
| my | mwen (kay mwen) |
| your | ou (kay ou) |
| his | li (kay li, gason) |
| her | li (kay li, fanm) |
| their | yo (kay yo) |
| this | sa a, sa |
| that | sa |
| these | sa yo (tou pre) |
| those | sa yo (lwen) |
| what | kisa, ki |
| where | ki kote |
| when | ki lè |
| who | kiyès |
| why | poukisa |
| how | ki jan |
| which | ki |
| in | nan |
| on | sou |
| at | nan, a |
| to | nan, pou |
| from | de, soti |
| with | ak |
| for | pou |
| of | de |
| about | sou, apeprè |
| under | anba |
| between | ant |
| and | ak, epi |
| but | men |
| or | oswa |
| because | paske |
| if | si |
| so | donk |
| some | kèk |
| any | nenpòt |
| all | tout |
| many | anpil |
| very | anpil, trè |
| not | pa |
Kreyòl la gen yon sèl pwonon, li, pou he, she ak it e yon sèl, yo, pou they ak them : angle fè distenksyon (my sister is a nurse. She works here) e li gen it pou bagay yo. Li vini devan vèb la, men posesif la vini apre non an (kay mwen, kay li) ; an angle ou mete l devan : my house, his house, house my. Anpil an kreyòl vle di much, many, very ak a lot : an angle ou chwazi youn (many + ka konte, much + pa ka konte, very + adjektif). It se tou sijè enpèsonèl la : It is cold, it rains, pandan kreyòl la ka kite sijè a (Gen lapli, Fè cho). You kouvri ou (yon moun) ak nou (plizyè) tou. Nan kesyon an, lòd la chanje ak do : Where do you live? (kreyòl la pa chanje lòd la : Kote ou rete ?). Pa kreyòl la ale devan vèb la, men not angle a ale apre òksilyè a. For vle di « pou » men tou « depi » ak yon dire (for three years).
17. Mo politès ak ti fraz (16 mo)
| Mo angle | Siyifikasyon |
|---|---|
| hello | bonjou |
| hi | alo, sak pase |
| goodbye | orevwa |
| please | tanpri |
| thank you | mèsi |
| sorry | dezole |
| excuse me | eskize m |
| yes | wi |
| no | non |
| OK | dakò |
| welcome | byenvini |
| congratulations | felisitasyon |
| good luck | bon chans |
| of course | natirèlman, byen sèten |
| maybe | petèt |
| see you | n a wè |
An kreyòl, eskize m sèvi pou entewonp yon moun e pou mande padon apre ; angle separe excuse me (avan) ak sorry (apre) ; pou mande yon moun repete, ou di Sorry? oswa Pardon?. Please ale prèske toujou nan fen demann nan : Two tickets, please, pandan tanpri ka deplase pi lib. Kreyòl la gen de salitasyon, bonjou (maten) ak bonswa (apre midi), men angle gen twa : good morning, good afternoon, good evening. « Mwen kontan fè konesans ou » di Nice to meet you.
Ki jan pou aprann 500 mo san abandone
Senk san mo sanble yon mòn tout tan ou konte yo youn pa youn. Konte gwoup, se pa mo : gen disèt, e chak kouvri yon moso ou rekonèt nan jounen an. Gwoup « Manje ak bwason » se yon vizit nan supèmache ak yon kòmand nan yon kafe ; « Kò a, sante ak doktè » se yon vizit nan doktè depi kòmansman jiska lafen.
Lòd sa a mache :
- Pran yon gwoup epi bare sa ou deja konnen. Anjeneral gen yon tyè ki rete, e mòn lan vin fè yon tyè nan sa li te ye a.
- Ak sa ki rete a, fè senk fraz sou jounen jodi a. Pa egzanp liv : fraz pa ou.
- Demen, tounen epi di menm senk fraz yo san gade. Sa ou pa sonje se vrè lis ou pou semèn sa a.
Apre sa, pi bon se kontinye pa tèm : premye 100 mo sou fanmi ak kay apwofondi lavi chak jou, chif, lè ak pri se endispansab pou yon vwayaj, e manje ak restoran mennen ou jiska kòmande nan yon tab san ezitasyon.
Teste sa ou konnen
Tès ki anba a pran mo nan diferan gwoup e li mete yo nan ti fraz òdinè, kote lis la pa ba ou endis ankò.