Present perfect ak past simple : ki diferans lan ?
De tan ki pi konfizyonan an angle — eksplike ak egzanp klè epi mete nan epreuve nan tès la.
Kreyòl la pa gen yon fòm vèb pou present perfect la : li di Mwen vizite Pari an 2019 ak Mwen deja vizite Pari ak menm fòm vèb la, e se mo tankou deja, yè, an 2019 ki fè diferans lan. Angle separe de a ak de tan diferan. Se poutèt sa present perfect oswa past simple se youn nan difikilte ki pi souvan pou yon moun ki pale kreyòl.
Esansyèl la an bref
- Past simple — yon aksyon ki fini nan yon moman presi nan pase a. I visited Paris in 2019. (Mwen vizite Pari an 2019.)
- Present perfect — yon aksyon ki lye ak prezan an : moman egzak la pa enpòtan, oswa rezilta a santi kounye a. I have visited Paris. (Mwen deja vizite Pari — san presize kilè.)
Ki jan present perfect la fòme
have / has + patisip pase. Pou vèb regilye yo, li menm ak fòm -ed la ; iregilye yo aprann kòm yon twazyèm kolòn.
| Debaz | Past simple | Patisip |
|---|---|---|
| go | went | gone / been |
| see | saw | seen |
| do | did | done |
| write | wrote | written |
| take | took | taken |
| break | broke | broken |
| come | came | come |
| speak | spoke | spoken |
Been oswa gone ? She has gone to Paris — li la kounye a. She has been to Paris — li te ale e li tounen.
Past simple : yon moman presi
Sèvi ak past simple lè ou mansyone oswa ou fè konprann kilè aksyon an te fèt.
- She called me yesterday. (Li rele m yè.)
- They finished the project last week. (Yo fini pwojè a semèn pase.)
- I was born in 1995. (Mwen fèt an 1995.)
Yon mo repè tan (yesterday, last week, in 1995) se siy ke moman an byen defini e li pase deja.
Present perfect : lyen ak prezan an
Sèvi ak present perfect lè moman egzak la pa konnen, pa enpòtan, oswa lè rezilta aksyon an santi kounye a menm.
- I have lost my keys. (Mwen pèdi kle m yo — e mwen pa jwenn yo toujou, kounye a.)
- She has visited Japan three times. (Li ale Japon twa fwa — nan diferan moman nan lavi li, san presizyon.)
- We have already eaten. (Nou deja manje — se poutèt sa nou pa grangou kounye a.)
Peryòd ki poko fini
Si peryòd la mansyone toujou ap kontinye — today, this week, this year —, aksyon an andedan l, e li mande present perfect.
- I've had three coffees today. (jounen an poko fini)
- We've sold forty units this month.
- Konpare : I had three coffees yesterday. (yè fini → past simple)
For ak since
De a ale ak present perfect e yo reponn kesyon diferan.
- for + dire : I've lived here for ten years.
- since + pwen depa : I've lived here since 2016.
Yon lòt pèlen pou yon moun ki pale kreyòl : kreyòl la sèvi ak prezan an ak depi (Mwen rete isit la depi dis an), e depi kouvri tou de for ak since. Angle egzije present perfect : I live here since ten years se yon erè ; I've lived here for ten years kòrèk. Epi for pa vle di « pou » an kreyòl, li vle di « depi / pandan » ak yon dire.
Mo repè
| Mo repè | Tan |
|---|---|
| yesterday, last week, in 2020, ago | Past simple |
| already, yet, ever, never, since, for, just | Present perfect |
Kote pou mete yo : already, just ak never ale ant have ak patisip la : I've just finished. Yet ale nan fen, e sèlman nan kesyon ak nan negasyon : Have you finished yet? · I haven't finished yet.
Yon erè ki souvan
❌ I have seen him yesterday. ✅ I saw him yesterday.
Depi ou mansyone yon moman presi (yesterday), ou bezwen past simple — menm si ou santi se present perfect ki konvni. Kreyòl la di natirèlman Mwen wè li yè san okenn mak pou pase, e se sous erè a.
Yon sèl règ rezoud pifò ka : si fraz la reponn kesyon « kilè ? », nou bezwen past simple. Si li reponn « deja ? » oswa « ki rezilta sa gen kounye a ? », nou bezwen present perfect.
Ki jan konvèsasyon an chanje ant de a
Present perfect la louvri sijè a, e past simple la ajoute detay yon fwa moman an etabli.
A : Have you been to the new place on Bridge Street?
B : I have, yes — we went last Friday.
A : What did you think?
B : The food was excellent. I've already booked again for my birthday.
Have you been mande sou eksperyans an jeneral, went ak was ankre tout bagay nan vandredi pase, e I've already booked retounen nan prezan.
Mete sa ou fèk li a nan epreuve
Fè tès ki anba a — se fason ki pi rapid pou fikse diferans lan.