Ironi, adousisman ak sousantandi

Nan lapawòl, ironi a pase nan vwa a. Nan tèks, li pase nan dekalaj — ant mo yo ak sitiyasyon an, oswa ant rejis la ak sijè a. Pa remake sa, se li tèks la a l anvè.

Ironi vèbal : mo yo kont sitiyasyon an

The train was cancelled, my phone died and it began to rain. Wonderful.

Anyen pa make wonderful kòm ironik, eksepte lefèt li pa ka sensè apre fraz ki anvan an. Endis la toujou nan kontèks la, jamè nan mo a limenm.

Ironi, sakasm ak poukisa diferans lan enpòtan

Se pa menm bagay, e moun ki pale angle depi yo piti distenge yo selon sib yo :

• Ironi — ekat ant sa yo di ak sa yo vle di. Souvan dous e dirije sou sitiyasyon an.
• Sakasm — ironi dirije kont yon moun, ak entansyon pou blese. Oh, brilliant work.
• Satir — ironi ki pwolonje, dirije kont yon enstitisyon.

Konfonn sakasm ak ironi, se sou-estime ostilite a ; konfonn ironi ak sakasm, se envante yon ostilite ki pa egziste. Nan travay, se distenksyon sa a ki detèmine si yon remak te yon blag oswa yon repwòch.

Adousisman (understatement)

Angle, sitou angle britanik, dekri bagay yo toutan pi dous pase sa yo ye :

Sa ki ekri	Sa moun vle di
not bad	bon, pafwa trè bon
a slight problem	yon gwo pwoblèm
I wasn't overly impressed	dapre mwen, se move
somewhat unusual	etonan
it could have gone better	se te yon dezas

Yon lekti literal bay yon move imaj chak fwa : w ap toujou sou-estime fòs atitid otè a.

Litòt : afime lè w nye kontrè a

Yon fòm apa e ki trè komen : not unreasonable, no small achievement, not without merit, hardly ideal.

Doub negasyon an pa yon ezitasyon isit la. Not unreasonable vle di « rezonab », ak yon ti rezèv ; no small achievement se yon vrè konpliman. Se yon fason pou eksprime w pozitivman san w pa sanble anfouraje, ki ale egzakteman ak korespondans fòmèl an angle.

Kreyòl la gen sa tou (Se pa move, Li pa bèt), men angle sèvi ak li pi sistematikman, menm nan tèks pwofesyonèl ki pi net. Konsa yon moun ki pale kreyòl gen tandans li fòmil sa yo tankou yon konpliman tyèd, alòske souvan se yon vrè konpliman.

Dekalaj rejis la

Yon style wo aplike sou yon ti bagay se siy yon moketri :

The committee convened for ninety minutes to deliberate upon the strategic positioning of the office biscuit tin.

Pa gen okenn mo ironik pou kont li isit la. Sa ki ironik, se solanite ki aplike sou bonbon yo.

Li mache nan lòt sans tou : yon ton lejè sou yon bagay grav vle di imè nwa oswa ensansibilite, e se lektè a ki deside ki sa.

Kesyon retorik

Yon kesyon ki an reyalite pa mande anyen fè yon deklarasyon, nòmalman kategorik :

And how much did this consultation cost? £400,000.

Who could possibly have predicted that? (tout moun te prevwa l)

Dezyèm kalite a — yon kesyon ki gen yon repons evidan e ki pa flatè — se veyikil estanda kritik la nan tèks opinyon.

Gimè ki montre dout ak mak distans

The "consultation" lasted four days.

His so-called expertise.

Gimè alantou yon mo ki pa bezwen yo rejte mo sa a. So-called fè menm bagay la, men dirèkteman. Kreyòl la gen menm pwosede a (« konsiltasyon » kat jou a, « ekspètiz » li a).

Ironi dramatik ak naratè ki pa fyab

Pafwa lektè a konnen plis pase naratè a :

I was confident the meeting had gone well. Nobody replied to my follow-up, but people are busy in June.

Naratè a si de yon bagay, men detay li bay li menm yo pwente yon lòt kote. Lè reyalite naratè a kontredi konklizyon li menm san rete, se egzakteman reyalite sa yo ki pote vwa otè a.

Lè pa gen okenn fason pou ou si

Pafwa, an verite, pa gen okenn fason pou ou gen sètitid : tèks ekri pa gen vwa, e yon mesaj kout pa gen kontèks anplis. De règ pratik :

• Nan yon tèks ou resevwa, chwazi lekti literal la si pri yon erè piti, e mande si l wo. Fraz Sorry — serious or joking? nòmal nèt.
• Nan yon tèks ou voye, sonje destinatè a gen menm pwoblèm nan. Yon ironi ki mache san pwoblèm nan konvèsasyon souvan echwe nan lekriti, e li echwe plis ankò ant lang ak kilti, kote lektè a pa gen okenn lide sa w ta di nòmalman.

Ki jan pou verifye sa ou menm

Mande tèt ou : èske yon otè sensè t ap chwazi mo sa yo pou sitiyasyon sa a ? Si repons lan se non — twò pozitif pou reyalite yo dekri, twò fòmèl pou sijè a, twò kalm pou sa ki an jwèt la —, ou gen yon ironi devan ou.

Ironi se yon prèv konesans pataje. Li mache sèlman si otè a ka pran pou asire ou konprann ki jan bagay yo ye vre. Se poutèt sa se dènye bagay ou metrize nan yon lang etranje e premye ki echwe ant kilti. Pa konprann li pa yon mank vokabilè, men yon kontèks ou poko pataje ak otè a.

Teste sa ou fèk li a

Tès ki anba a mande sa otè a vle di, pa sa fraz la di literalman.