Ki jan pou li istwa senp : ki moun, ki lè ak sa ki te pase

Yon istwa kout pi difisil pase yon afich, paske ou dwe kenbe plizyè bagay nan tèt ou an menm tan : moun yo, lòd evènman yo ak moman an. Men ki jan pou pa pèdi fil la.

Ki moun ki ki moun

An angle, yo di non an yon fwa, apre sa yo pase sou he / she / they / it. Si ou pèdi fil la, retounen nan dènye non yo mansyone a.

Marta arrived late. She had missed the bus, so she walked. When she got there, Tom was already waiting.

She isit la toujou se Marta. Men depi yon nouvo non parèt — Tom —, pwonon yo ka chanje.

Fè atansyon tou ak lòt fason yo nonmen menm moun nan : Marta ka vin her sister, the older woman, the teacher. Angle evite repete non an e li konte sou ou pou swiv fil la.

Kreyòl la sèvi ak yon sèl pwonon, li, pou he, she ak it. Sa vle di angle ba ou plis endis pase kreyòl la: he ak she di ou sèks moun nan, kidonk yo ede ou separe pèsonaj yo, e it se yon bagay oswa yon bèt. Itilize endis sa a, men fè atansyon: lè de fanm (oswa de gason) nonmen, she (oswa he) ka vle di nenpòt youn nan yo.

Lòd evènman yo

Yon istwa pa toujou rakonte nan lòd bagay yo te pase. Mo sa yo make lòd la :

Mo	Sans
then, after that, later	evènman ki vini apre
before	anvan
already	te rive pi bonè pase sa yo te atann
suddenly	tousuit, tanzantan
finally, in the end	dènye evènman an
meanwhile	an menm tan
by the time	lè

Fè atansyon sitou ak before. She ate before she left vle di manje a te rive an premye, menm si left nan fen fraz la.

Past simple se motè istwa a

Evènman istwa a prèske toujou nan past simple : arrived, walked, waited, saw. Epi si had + vèb parèt (had missed), sa te rive toujou pi bonè ankò (avan) :

When she got there, Tom had already left.

Tom te pati an premye, apre sa li rive, e li pa jwenn pesonn.

Epi was/were + -ing se dekò a : sa ki te deja ap fèt lè evènman an rive :

She was reading when the phone rang.

Lekti a te deja ap fèt ; apèl la entewonp li.

Kreyòl la pa fè menm diferans lan ak mak tan: li gen te pou sa ki pase a (Li te rive reta), epi te ap pou sa ki te ap fèt (Li te ap li lè telefòn lan sonnen). Men pou diferansye "past simple" ak "had + vèb", kreyòl la sèvi ak kontèks la ak mo tankou deja (Tom te deja ale). An angle, vèb la chanje fòm li : had left. Pa rete sou te sèlman: chèche had la.

Ki kote ak ki lè tout bagay pase

Dekò a souvan poze nan premye liy lan oswa nan de premye liy yo, apre sa pesonn pa pale de li ankò :

It was almost midnight, and the station was empty.

Tout sa ki swiv pase la e nan moman sa a. Si ou pèdi repè a, dekò a nan kòmansman.

Sa pèsonaj yo di

Dyalòg dirèk la make ak gimè, e « di » a ka vini anvan kou apre :

"I'll wait outside," she said.

He asked, "Are you sure?"

Vèb ki prezante sitasyon an transmèt santiman an : she whispered, he shouted, she muttered, he insisted. Souvan li pote plis enfòmasyon pase pawòl ki ant gimè yo menm.

Santiman yo eksplike aksyon yo

Istwa yo eksplike aksyon ak santiman : worried, annoyed, relieved, surprised. Si ou konprann santiman an, ou nòmalman konprann aksyon ki vini apre a tou.

Sa yo pa di

Istwa kout yo omèt anpil bagay e yo konte sou ou pou ranpli rès la :

Sam looked at the empty platform, then at the clock. He sat down on his suitcase.

Pesonn pa di li te rate tren li. Se kè vid la, revèy la ak lefèt li chita sou valiz li ki di sa nan plas otè a. Kesyon « poukisa li fè sa ? » souvan mennen egzakteman sou sa otè a kite san di.

Analiz yon egzanp

Sam checked his bag twice. His passport wasn't there. He ran back to the flat, but the door was locked and his keys were in the bag he had left at the café. Finally, he phoned his sister.

Lòd la : premyèman li kite sak la nan kafe a (pi ansyen an — had left), apre sa li tcheke sak la, kouri lakay, jwenn pòt la fèmen epi rele sè li. Santiman ki eksplike tout bagay la se panik.

Yon lòt pou pratike

Anna had been saving for two years. When the letter finally came, she read it twice, then put it face down on the table. Her brother watched her for a moment. "Well?" he said. She was smiling.

Twa kesyon : sa ki te pase anvan tout bagay (li t ap ekonomize), sa lèt la te di (bon nouvèl — she was smiling) ak poukisa li mete l fas anba sou tab la (pou fè moman an dire). Se sèlman premye pwen an yo di dirèkteman.

Poze istwa a twa kesyon, egzakteman nan lòd sa a. Ki moun ki ladan l ? Nan ki lòd tout bagay te pase ? Kisa yo te santi ? Prèske tout kesyon konpreyansyon tounen youn nan twa sa yo, e reponn yo pandan w ap li pi fasil anpil pase rekonstitye yo apre.

Teste sa ou fèk li a

Tès ki anba a mande ki moun ki fè ki sa e ki lè.