Жолдар арасын оқу: ағылшын мәтіндеріндегі астар

B2 деңгейінде оқу сұрақтары «мәтінде не айтылған?» деп сұрауды қойып, «мәтін неге меңзеп тұр?» деп сұрай бастайды. Бұл өту көпшілікті қателестіреді: жауапты енді сөздердің жай сәйкестігінен таба алмайсыз.

Айтылған және меңзелген

The proposal was approved after a four-hour meeting, with two board members abstaining.

Айтылған: ұсыныс мақұлданды; жиналыс төрт сағатқа созылды; екеуі дауыс беруден бас тартты. Меңзелген: шешім бірауыздан қабылданбаған және, сірә, дау тудырған — төрт сағат пен дауыс беруден бас тартқандар келіспеушілікті көрсетеді.

Астарлы қорытынды — мәтінде барынан шығатын негізделген тұжырым. Бұл болжам да, өз пікіріңіз де емес.

Жақсы қорытындының сынағы

Негізделген қорытынды:

1. Дәлелденген — оған әкелген сөздерді нұсқай аласыз.
2. Міндетті — кез келген парасатты оқырман сол қорытындыға келеді.
3. Шектелген — дәлелдер рұқсат етпейтіндей алысқа бармайды.

«Шешім дау тудырды» деген сынақтан өтеді. «Директорлар кеңесі төрағаны ұнатпайды» дегені — жоқ: бұл ешнәрсемен дәлелденбеген.

Астарлы мағыналы сөздер

Сөздің шағын таңдауы көп нәрсені жеткізеді:

• She claimed the figures were accurate. → автор күмәнданады. (Салыстырыңыз: said, showed.)
• The project was eventually completed. → бұл күткеннен көп уақыт алды.
• Only three people attended. → автор көбірек күткен.
• The results were presented as a breakthrough. → автор мұның шын мәнінде серпіліс екеніне сенімді емес.
• He maintains that he was unaware. → және басқалар бұған келіспейді.
• The scheme was quietly dropped. → ешкім байқамайды деп үміттенген.

Хабарлау етістіктері (claimed, admitted, conceded, insisted) дерлік әрдайым автордың көзқарасын білдіреді.

Айтуға болатыннан аз айтылған

Егер автор күштірек айта алса да, айтпаса, мағына дәл осы алшақтықта жатыр. Бұл — ағылшын тіліндегі қорытынды шығарудың ең сенімді ережесі.

• The food was edible. — ұнаған тағам туралы edible сөзін қолданбайды.
• She was on time. — ұсыныс хатта уақтылылық үшін мақтау жақсырақ ештеңе айтылмағанын білдіреді.
• The proposal has some merit. — негізінен оның құндылығы жоқ.
• He is technically correct. — және маңызы бар нәрсенің бәрінде дұрыс емес.

Үлгі біреу-ақ: автор күштірек сөздер қолжетімді бола тұра, шкаладағы әлсіз сөзді таңдаған. Оның не айтпағанын сұраңыз.

Жұмсартып айту

Ағылшын авторлары сынды көбіне көп емес, аз айту арқылы білдіреді.

The service was not entirely satisfactory.

Бұл әдетте көрінгеннен әлдеқайда күшті — «қызмет көрсету нашар болды» дегенге жақынырақ. not entirely, somewhat limited, leaves something to be desired тіркестері — жағымсыз нәрсені сыпайы түрде айтудың тәсілдері.

Құрылымның өзі нені меңзейді

Реті мен көлемі де мағына жеткізеді:

• Не бірінші тұрады — әдетте автор ең маңызды деп есептейтін нәрсе.
• Үш абзац бөлінген нәрсе бір абзацқа қарсы — мәтін бейтараптық туралы не айтса да, дәл соған салмақ берілген.
• Аталып, тастап кетілген нәрсе — бағыныңқы сөйлемде көтеріліп, жауапсыз қалдырылған қарсылық — мойындалған, бірақ талқыланбаған.
• Мүлдем жоқ нәрсе. Реформаның құны туралы есепте одан кім ұтатыны бір рет те айтылмаса, мұның өзі бір пішін.

Жаттығу

The new software was delivered on schedule. Training, however, has been postponed twice, and the support team has yet to be expanded.

Мәтінде енгізу нашар жүріп жатқаны ешбір жерде айтылмайды. Бірақ «however», екі рет кейінге қалдыру және «has yet to be» бірге дәл осыны меңзейді: жеткізу мерзімі сақталды — және содан бары да сол.

Тағы біреу

Ms Aldridge worked in the department for two years. She was punctual and always polite to colleagues. She would, I am sure, be well suited to a role with clearly defined responsibilities.

Ешбір теріс нәрсе айтылмаған. Бірақ уақтылылық пен сыпайылық — мақтауға болатын ең төмен деңгей, I am sure — бұл растау емес, ескерту, ал clearly defined responsibilities нақты белгіленбеген жауапкершілік болса, адам оны жеңе алмайтынын меңзейді. Британдық іскери хат алмасуда бұл — нашар ұсыныс хат, әрі кез келген оқырман мұны түсінеді.

Астарлы қорытынды шектелген, еркін емес. Емтиханда ең жиі кездесетін қате — тым алысқа бару: төрт сағатқа созылған жиналыстан «кеңес төрағаны ұнатпайды» деп қорытынды шығару. Өзіңізден сұраңыз: сізден қайта сұраса, беттегі қай сөздерді нұсқар едіңіз? Нұсқайтын ешнәрсе болмаса, бұл қорытынды емес, шақырусыз келген өз пікіріңіз.

Өзіңізді тексеріңіз

Төмендегі тестте үзінділер нені меңзейтіні сұралады. Мәтінмен дәлелденген нұсқаны таңдаңыз, ең дауыстысын емес.