Word Formation: Prefix र Suffix बाट शब्द बनाउने

Decide सिक्दा तपाईं एउटा शब्द सिक्नुहुन्छ। अंग्रेजीले यसमाथि कसरी नयाँ शब्द बनाउँछ भन्ने सिक्दा पाँचवटा सिक्नुहुन्छ: decide, decision, decisive, decisively, indecisive। B2 स्तरमा शब्दभण्डारका लागि सबैभन्दा फाइदाजनक काम यही हो, र परीक्षाहरूले यसलाई gapped-word अभ्यासमा सिधै जाँच्छन्।

Suffix ले शब्दवर्ग बताउँछ

संज्ञा: -tion, -sion, -ment, -ness, -ity, -ance/-ence, -ship, -hood

inform → information, agree → agreement, happy → happiness, able → ability

मानिस: -er, -or, -ist, -ian, -ant

employ → employer / employee, science → scientist

विशेषण: -able, -ible, -ful, -less, -ous, -ive, -al, -ic, -y

care → careful / careless, danger → dangerous, create → creative

क्रिया: -ise/-ize, -ify, -en

modern → modernise, simple → simplify, wide → widen

क्रियाविशेषण: -ly — नेपालीमा प्रायः एउटै शब्दले विशेषण र क्रियाविशेषण दुवैको काम गर्छ (“छिटो गाडी”, “छिटो हिँड्नुहोस्”), त्यसैले -ly छुटाउने गल्ती आम छ: ❌ She speaks very clear. → ✅ She speaks very clearly.

careful → carefully

खाली ठाउँ a/an/the पछि आउँछ भने त्यहाँ संज्ञा चाहिन्छ; संज्ञाभन्दा अघि आउँछ भने विशेषण चाहिन्छ; क्रियाको बारेमा थप बताउँछ भने क्रियाविशेषण चाहिन्छ। पहिले ठाउँ पढ्नुहोस्।

हल गरिएको एउटा परिवार

एउटा मूल, पाँच ठाउँ, पाँच रूप:

ठाउँ	रूप	वाक्य
क्रिया	compete	Small firms can't compete.
संज्ञा (वस्तु)	competition	There's fierce competition.
संज्ञा (व्यक्ति)	competitor	Our main competitor raised prices.
विशेषण	competitive	It's a competitive market.
क्रियाविशेषण	competitively	They're competitively priced.

दसवटा आम मूल शब्दका लागि यस्तो तालिका बनाउँदा सयवटा नयाँ शब्दभन्दा बढी परीक्षाका अङ्क आउँछन्।

नकारात्मक Prefix

Prefix	सामान्य प्रयोग	उदाहरण
un-	सबैभन्दा आम	unhappy, unable, unlikely
in-	ल्याटिन मूलका शब्द	incorrect, invisible
im-	m, p अघि	impossible, impatient
il-	l अघि	illegal, illogical
ir-	r अघि	irregular, irrelevant
dis-	क्रिया र केही विशेषण	disagree, dishonest
mis-	गलत तरिकाले	misunderstand, misuse

im- / il- / ir- को नियम पूर्ण रूपमा पछिल्लो अक्षरमा भर पर्छ, त्यसैले यो अंग्रेजीका साँच्चै भरपर्दा थोरै हिज्जे-नियममध्ये एक हो। नेपालीमा पनि अ-/अन्- (असम्भव, अनावश्यक) र बे- (बेइमान) जस्ता नकारात्मक उपसर्ग छन्, तर अंग्रेजीमा जस्तै कुन शब्दले कुन लिन्छ भन्ने शब्दसँगै सिक्नुपर्छ।

अन्य उपयोगी prefix

re- फेरि (rewrite) · over- बढी (overestimate) · under- कम (underpaid) · pre- पहिले (preview) · co- सँगै (cooperate) · anti- विरुद्ध (antisocial) · inter- बीचमा (international) · sub- तल (substandard) · out- उछिन्नु (outperform) · self- (self-employed)

ध्यान दिनुहोस्, over- र under- एउटा उत्पादक जोडी हो: लगभग जुनसुकै क्रियाले दुवै लिन सक्छ — overpay / underpay, overestimate / underestimate, overcook / undercook।

वर्ग मात्र होइन, अर्थ नै बदल्ने suffix

ध्यान दिएर छुट्याउनुपर्ने दुई जोडी, किनकि दुवै रूप अस्तित्वमा छन् र तिनको अर्थ फरक छ:

• -er / -ee — गर्ने र पाउने: employer ले काममा राख्छ, employee काममा राखिन्छ। त्यस्तै interviewer / interviewee, trainer / trainee।
• -ic / -ical — प्रायः फरक: economic (अर्थतन्त्रसम्बन्धी) र economical (चलाउन सस्तो); historic (महत्त्वपूर्ण, ऐतिहासिक घटनाका रूपमा) र historical (भूतकालसँग सम्बन्धित); classic (उत्कृष्ट नमुना) र classical (प्राचीन कालको, वा त्यो सङ्गीत)।

र -less / -ful सधैँ विपरीत हुँदैनन्: priceless, priceful (यस्तो शब्दै छैन) को उल्टो होइन, र careless र careful विपरीत हुन्, तर shameless र shameful होइनन्।

बल र हिज्जेमा ध्यान दिनुहोस्

Suffix जोड्दा प्रायः बल (stress) सर्छ:

PHOtograph → phoTOgrapher → photoGRAPHic

र प्रायः हिज्जे पनि बदलिन्छ:

happy → happiness (y → i) · able → ability · decide → decision

ध्यान दिनुहोस्, -ion ले नियमित रूपमा क्रियाको अन्त्य फेरि लेख्छ: decide → decision, permit → permission, explain → explanation, pronounce → pronunciation (अन्तिम शब्दले एउटा अक्षर गुमाउँछ — यो pronunciation हो, कहिल्यै "pronounciation" होइन)।

दुईवटा पासो

-ly मा सकिने हरेक शब्द क्रियाविशेषण होइन: friendly, likely, lonely र lovely विशेषण हुन्।

केही नकारात्मक शब्द विपरीत हुँदैनन्: invaluable को अर्थ अत्यन्त बहुमूल्य हो, बेकामको होइन। Flammable र inflammable को अर्थ एउटै हो।

शब्द होइन, खाली ठाउँ पढ्नुहोस्। परीक्षामा अर्थबारे सोच्नुअघि नै वाक्यले शब्दवर्ग बताइदिन्छ: अगाडि article छ भने संज्ञा चाहिन्छ, पछाडि संज्ञा छ भने विशेषण चाहिन्छ, नजिकै क्रिया छ भने क्रियाविशेषण चाहिन्छ। अंग्रेजी सिक्नेहरूले साँचो अंग्रेजी शब्दलाई गलत वर्गमा प्रयोग गरेर अङ्क गुमाउँछन् — decisive चाहिने ठाउँमा decision राख्ने।

आफैँ परीक्षा गर्नुहोस्

तलको क्विजले तपाईंलाई एउटा मूल शब्द र एउटा ठाउँ दिन्छ। पहिले शब्दवर्ग तय गर्नुहोस्, त्यसपछि रूप।