Turn it off ми, ёки turn off it ми? Фразал феълдаги сўз тартиби

Бир неча ўнлаб фразал феълни билгач, бир савол қайта-қайта қайтади: тўлдирувчи қаерда туриши керак?

• Turn off the light.
• Turn the light off.
• Turn it off.
• ❌ Turn off it.

Тўрттасининг учтаси тўғри, биттаси мутлақо мумкин эмас, сўзларнинг ўзи эса бу ҳақда ҳеч нарса айтмайди. Бу — фразал феълларда бошқаларнинг ҳаммасидан узоқ сақланадиган хато: инглизчани йиллар бўйи ишлатиб юрганлар ҳам ҳамон «turn off it» дейишади.

Тури битта эмас, учта

Фразал феъллар тўлдирувчи билан нима қилишига қараб турлича ҳаракат қилади.

1. Ажраладиганлар — тўлдирувчи икки томонда ҳам тура олади

Тўлдирувчи оладиган кўп учрайдиган фразал феълларнинг кўпчилиги шундай.

• She turned down the offer.
• She turned the offer down.

Иккаласи ҳам тўғри. Тўлдирувчи узун бўлса, феълни ажратмаган маъқул — She turned down the offer they made last Tuesday, — акс ҳолда зарра ўз феълидан жуда узоқ қолади.

2. Ажралмайдиганлар — тўлдирувчи ҳамиша бутун феълдан кейин

• ✅ I ran into an old friend.
• ❌ I ran an old friend into.

Look after, get on with, run into, look for, deal with, care for — булар ҳеч қачон ажралмайди, олмош учун ҳам: I ran into him, «I ran him into» эмас.

3. Тўлдирувчиси умуман йўқлар

• The car broke down. · She grew up in Rome. · Please sit down.

Қўядиган ҳеч нарса йўқ, шунинг учун савол ҳам туғилмайди. Break down ва grow up тўлдирувчи қабул қилмайди.

Олмош қоидаси

Эсда сақлашга арзийдиган жойи — шу, чунки у юқоридагиларнинг ҳаммасини йўққа чиқаради:

Тўлдирувчи олмош бўлса (it, him, her, them, us) ва феъл ажраладиган бўлса, олмош ўртада туради. Ҳамиша.

• ✅ Turn it off. ❌ Turn off it.
• ✅ Pick them up. ❌ Pick up them.
• ✅ Throw it away. ❌ Throw away it.

Олмош янги ахборот келтирмайди — унинг нимага ишора қилаётганини ўзингиз биласиз, — инглиз тили эса маълум нарсани гап охирига, маъновий урғу тушадиган жойга қўйишни ёқтирмайди. Шунинг учун олмош олдинга силжийди, охирги ўринни зарра эгаллайди.

Тўлиқ отларнинг нега эркин юришини ҳам шундан тушуниш мумкин: the light — янги ахборот, унга охирида туриш жуда мос.

Тўлдирувчи	Алоҳида	Бирга
от (the light)	✅ turn the light off	✅ turn off the light
олмош (it)	✅ turn it off	❌ turn off it

Феълнинг қайси турга мансублигини қандай билиш мумкин

Ташқаридан қўлланадиган қоида йўқ, лекин иккита ишончли усул бор.

Олмош билан текшириш. It сўзини қўйиб кўринг. Turn it off одатий эшитилса — феъл ажралади. Фақат look after it юрса — ажралмайди.

Уч сўз билан текшириш. Икки зарраси бор фразал феъллар — get on with, look forward to, run out of, put up with, catch up on — ҳамиша ажралмайди. Тўлдирувчи бутун қурилмадан кейин туради, ҳеч қандай истисносиз.

• I'm looking forward to it. · I can't put up with them.

Мана шу битта кузатув бир гуруҳ феълни бирданига ҳал қилиб беради.

Энг кўп хато қилинадиганлари

Феъл	Тури	Олмош билан тўғриси
turn on / off	ажралади	turn it on
pick up	ажралади	pick it up
put off	ажралади	put it off
throw away	ажралади	throw it away
fill in	ажралади	fill it in
look after	ажралмайди	look after it
look for	ажралмайди	look for it
run into	ажралмайди	run into him
deal with	ажралмайди	deal with it
get on with	ажралмайди	get on with them

Суҳбат устида

Квартирани тартибга келтираётганда

A: What should I do with these old magazines?

B: Throw them away. Actually — hold on, I'll look through them first.

A: And the heater? It's still on.

B: Turn it off, yes. And if you find the forms on the table, could you fill them in?

Эътибор беринг: throw them away ва fill them in ажралади, look through them эса ажралмайди. Битта суҳбат, турли феъл, турли қоида.

Ўзингизни текшириб кўринг

Қуйидаги тест деярли тўлиғича олмош қоидасига ва икки зарраси бор феъллар гуруҳига қурилган.