Кундалик матнларни ўқиймиз: жадваллар, менюлар ва хабарлар
Жадваллар, нарх рўйхатлари ва қисқа хабарлардан ҳар бир сатрни ўқимасдан керакли маълумотни қандай тез топиш мумкин.
Кундалик ўқишнинг катта қисми аслида ўқиш эмас, излаш. Сиз битта рейсни топиш учун жадвалга қарайсиз ёки битта нархни топиш учун менюга қарайсиз. Энг муҳим кўникма — қаерга қараш кераклигини билиш.
Сканерлаш: фактни топиб, қолганини ўтказиб юбориш
Сканерлаш — битта аниқ тафсилотни излаб, кўз билан тез югуриб ўтиш. Она тилингизда сиз буни аллақачон қилиб юрибсиз.
Усул:
- Нимани излаётганингизни аниқ белгиланг (вақт, нарх, исм).
- Унинг шаклини изланг — нархлар учун сонлар, исмлар учун бош ҳарфлар.
- Топган жойингиздан кейингина унинг атрофини синчиклаб ўқинг.
Сканерлаш ва кўз югуртириб ўқиш — бир нарса эмас
Бу икки хил вазифа ва қайси бирини ҳал қилаётганингизни тушуниш фойдали:
- Scanning — битта фактни илиб олиш. Кўз сакраб боради. Соат нечада ёпилади?
- Skimming — умумий фикрни тушуниш учун тез ўқиш. Кўз матн бўйлаб юради. Бу мақола умуман мен ўйлаган нарса ҳақидами?
Кундалик матнлар деярли ҳамиша сканерлашни талаб қилади. Узун матнларга аввал кўз югуртириб ўқиш, кейин сканерлаш керак.
Жадваллар
Trains to Oxford
09:15 — direct — 55 min
10:05 — change at Reading — 1 h 20
11:15 — direct — 55 min
«10:00 дан кейинги энг тез поезд қайси?» деган саволга жавоб бериш учун ҳар бир сўзни ўқиш шарт эмас. 10:00 дан кейинги вақтга қаранг, кейин давомийлигини солиштиринг: 11:15 — тўғридан-тўғри ва тезроқ.
Фойдали сўзлар: direct (кўчиб ўтмасдан тўғри бориш), change at (тушиб, бошқа транспортга ўтириш), departs (жўнайди), arrives (етиб келади), every 20 mins (жадвал йўқ — шунчаки келаверинг), exc. Sun (якшанбадан ташқари).
Иш вақти
Уни турлича ёзишади ва битта сўз ҳаммасини ўзгартиради:
| Ёзилган | Маъноси |
|---|---|
| Mon–Fri 9–5 | фақат иш кунлари |
| Daily 8am–late | ҳар куни, ёпилиш вақти аниқ эмас |
| Closed Mondays | душанбадан бошқа ҳар куни очиқ |
| Open 24h | кеча-кундуз |
| Last entry 30 mins before closing | ўйлаганингиздан эртароқ келиш керак |
| Bank holidays: closed | давлат байрамларида ёпиқ |
Менюлар ва нарх рўйхатлари
Lunch menu (12:00–15:00)
Soup of the day — £4.50
Sandwich + coffee — £7.00
Salad — £6.00
All prices include tax
Кичик шартларга эътибор беринг: вақт чекловига (фақат 12:00–15:00) ва юлдузча ёки курсив билан берилган изоҳларга. Улар юқорида ёзилган ҳамма нарсанинг маъносини ўзгартиради.
Эътибор беришга арзийдиган бошқа шартлар: service not included (чойчақа киритилмаган), minimum £10 card payment, v / vg (вегетарианча / веган), (gf) (глютенсиз), subject to availability (қолгунча).
Етказиб бериш ҳақидаги эълонлар ва қисқа ёзувлар
We tried to deliver your parcel today at 11:20.
No one was home. Your parcel is at Bridge Street Post Office.
Please collect within 18 days, bringing this card and photo ID.
Бундан тўртта фактни ажратиб олиш керак: нима бўлди, посилкангиз ҳозир қаерда, вақтингиз қанча қолди ва ўзингиз билан нима олиб келиш керак. Охирги иккитасини кўпинча ўтказиб юборишади.
Қисқа хабарлар
Hi — running about 15 minutes late, sorry! Start without me if the food arrives. See you soon.
Бир сатр ичида уч факт яширинган: одам йўлда, тахминан 15 дақиқа кечикади ва овқатни кутиш шарт эмас. Қисқа хабарлар кўпинча бир нечта кўрсатмани жуда оз сўзга сиғдиради.
Хабарларда сўзларни фаол равишда тушириб қолдиришади: On my way (I am on my way), Can't make it (I can't make it), You free later? (Are you free later?). Ҳамиша ўз-ўзидан тушунарли нарса туширилади.
Нотаниш сўз учраганда
Тўхтаб қолманг. Аввал ўзингиздан сўранг: бу сўз саволимга жавоб бериш учун менга керакми? Одатда керак эмас. Агар ҳақиқатан керак бўлса — луғатга ёпишишдан олдин контекст бўйича тахмин қилиб кўринг: қўшни сўзлар одатда маъносини топиб беради.
Аввал саволингизни ифодаланг, сўнг матнга қаранг. Бошида саволи йўқ нотаниш матн кўтариб бўлмайдигандек кўринади: ҳар бир сўз бирдек муҳим туюлади. «Охирги поезд соат нечада?» деган савол матн деворини битта жавобли излашга айлантиради, шунда саҳифанинг катта қисмини ҳақли равишда эътиборсиз қолдириш мумкин.
Ўзингизни текшириб кўринг
Қуйидаги тестда — ҳақиқий кундалик матнлар бор. Юқоридан пастга ўқимасдан, жавобни сканерлаб изланг.